ချင်းပြည်သတင်း

မတ်လ ၁၀ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဖြစ်ပွားတဲ့ တိုက်ပွဲပဋိပက္ခတွေအတွင်း အရပ်သားပြည်သူ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၊ ၃၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီလို့ ချင်းရေးရာအဖွဲ့ချုပ်(ICA)ရဲ့ မတ်လ ၉ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာအရ သိရပါတယ်။ အရပ်သားပြည်သူ ထိခိုက်သေဆုံးမှုတွေမှာ ကျောင်း၊ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဆေးရုံအနီး ပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့် ထိခိုက်မှု ဖြစ်စေသလို မြေမြှုပ်မိုင်းနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့်လည်း သာမန်ပြည်သူတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရှိတာကိုလည်း တွေ့ရှိရတယ်လို့ ICA က ဆိုပါတယ်။ ဒီလိုအချက်အလက်တွေဟာ အရပ်သားကာကွယ်ရေးမလုံလောက်မှုကို ပြသနေပြီး လူ့အခွင့်အရေးနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဥပဒေ ( IHL) လေးစားလိုက်နာမှုမရှိတဲ့…

မတ်လ ၉ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်အတွင်းက ချင်းလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဒေသ အဖွဲ့အစည်း ၁၆ ဖွဲ့အတွင်း တရားရေးစနစ် ကျင့်သုံးနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း လေ့လာသုံးသပ်ထားတဲ့ အစီရင်ခံစာမိတ်ဆက်ပွဲကို ဒီကနေ့ မတ်လ ၉ ရက်နေ့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့မှာ Chin Center for Peace & Reconciliation (CCPR) အဖွဲ့က မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ CCPR အဖွဲ့ရဲ့ Operations Director ကို Van Bawi Mang က -“၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ စပြီး အစပိုင်းမှာတော့ ချင်းပြည်မှာ ကမကထ အောက်ခြေကနေ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ပေါင်း (၂၄) အားလုံး အခြေအနေတွေ…

မတ်လ ၉ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ် ၊ လုံဟော့ ( Lunghawh ) ကျေးရွာကို စစ်ကော်မရှင်က မနေ့ မတ်လ ၈ ရက်နေ့ က အသေခံဒရုန်းတွေနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ လုံဟော့ ဒေသခံ ၁၉ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးသေဆုံးပြီး ၎င်း၏ မိခင်ဖြစ်သူ အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ်ဟာလည်း ဒဏ်ရာအပြင်းအထန် ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီကနေ သိရပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ရဲ့ အသေခံဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လုံဟော့ကျေးရွာရှိ နေအိမ်တစ်လုံးကို မနေ့ မတ်လ ၈ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ဝန်းကျင်လောက်မှာ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး (Grade – 10) တက်နေတဲ့ ကျောင်းသူ Mai Ruth Van Lal…

မတ်လ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဟားခါးမြို့နဲ့ တီးတိန်မြို့မှာ စက်သုံးဆီဈေးနှုုန်းတွေ ဈေးတက်တာမျိုးမရှိဘဲ ပုံမှန်အခြေအနေမှာ ရှိပြီး တီးတိန်မြို့မှာတော့ ပုံးတွေနဲ့ အပိုအလျှံ ဝယ်ယူတာတွေကိုတော့ စက်သုံးဆီရောင်းသူတွေက ခွင့်မပြုတော့ဘူးလို့ ဒေသခံတွေဆီကနေ သိရပါတယ်။ တီးတိန်မြို့နေဒေသခံတစ်ဦးက “တီးတိန်မြို့ပေါ်မှာ စက်သုံးဆီဈေးက အရင်တုန်းကအတိုင်း ပုံမှန်ပါဘဲ ၁ ဂါလံ ၂၆,၀၀၀ ဈေးရှိတယ် ဈေးလည်း မတက်ဘူး ဒါပေမယ့် ပါဆယ် ပုံးတွေနဲ့တော့ ဝယ်ယူခွင့် မပေးတော့ဘူး ထည့်ချင်တဲ့လူတွေကိုတော့ ပုံမှန်ထည့်ပေးပါတယ်” လို့ပြောပါတယ်။ ဟားခါးမြို့နေ ဒေသခံတစ်ဦးက “ဈေးတက်တာတွေလည်း မရှိသေးဘူး ပုံမှန်အနေထားပါဘဲ မနေ့ကလည်း ဆီကားရောက်လာသေးတယ် ထည့်နေကြတာပဲ ပြတ်လပ်တာမျိုးတွေ ဈေးတက်တာတွေ မရှိဘဲ ပုံမှန်အနေအထားမှာ ရှိတယ်” လို့ပြောပါတယ်။ အမေရိကန် – အီရန်…

မတ်လ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ် လုမ်းဘန် ( Lumbang )ကျေးရွာကို စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့က ဒီကနေ့ မတ်လ ၅ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်း ၃ နာရီ ၁၅ မိနစ်လောက်မှာ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ နေအိမ် ၂ လုံး ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီကနေ သိရပါတယ်။ ဖလမ်းမြို့နယ်နေ ဒေသခံတစ်ဦးက “ဒီကနေ့ မနက်ပိုင်း ၃ နာရီ ၁၅ လောက်မှာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်တယ် နေအိမ်ကတော့ ၂ လုံး ပျက်စီးသွားတယ် ဒေသခံအများစုက စစ်ဘေးရှောင်နေကြတာဆိုတော့ အဲဒါကြောင့်လည်း ထင်တယ် အရပ်သားထိခိုက်မှုတော့ မရှိဘူးလို့ သိရတယ်” လို့ပြောပါတယ်။ မန္တလေး၊ တံတားဦးလေတပ်ကနေ တက်လာတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဂျက်ဖိုက်တာ တစ်စီးဟာ လုမ်းဘန်ကျေးရွာကို…

မတ်လ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်မှာ အာရက္ခတပ်တော် ( ULA / AA) တပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေအပါအဝင် အရပ်သား အကျဉ်းသားဦးရေ ၃၀ ကို မတ်လ ၄ ရက်မှာ ကျရောက်တဲ့ အာရက္ခတပ်တော် ( ULA / AA) ရဲ့ ဒုတိယ စစ်ဦးစီးချုပ် ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင်ရဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့မနက်က ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အာရက္ခတပ်တော် ( ULA / AA) က လွှတ်ပေးလိုက်တဲ့ထဲ စစ်သုံ့ပန်း ၁၆ ဦး၊ ရဲသုံ့ပန်း ၁ ဦးနဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ မိသားစုတွေ…

မတ်လ ၃ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ စစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့က ၎င်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို Y – 12 လေယာဉ်နဲ့ ချပေးတဲ့ လက်နက်ရိက္ခာတချို့ကို ချင်းလက်နက်ကိုင်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေဘက်က ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဖလမ်းမြို့နယ် အခြေစိုက် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်(CNO / CNDF)ရဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းတင်မီက ပြောပါတယ်။ CNO / CNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းတင်မီက”ပစ္စည်းရတာက မနေ့ညကပါ။ တချို့ Y – 12 ချတဲ့ဟာတွေက သူတို့ ( စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ ) နဲ့ ကျနော်တို့ကြားထဲ ကျတဲ့ဟာရှိတယ် တချို့နေရာမျိုးမှာဆိုရင် ကျနော်တို့နဲ့ ပိုနီးတဲ့နေရာမှာ ကျတဲ့ဟာမျိုးရှိတယ် မတိကျဘူးပေါ့ အဲဒီပစ္စည်းတွေ ကောက်ဖို့ဆိုရင် သူတို့ဘက်ကလည်း စစ်ကြောင်း ထိုးပြီးမှ ကောက်လို့ ရမဲ့ ပုံစံမျိုးဖြစ်တယ်”လို့ပြောပါတယ် ။…

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်။ ချင်းတောင်ခြေ ၊စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးမြို့ – ရန်ကုန် – မန္တလေးကို ပျံသန်းပြေးဆွဲနေတဲ့ မြန်မာ့လေကြောင်းလိုင်း (MNA) လိုင်းတချို့က ရပ်နားထားပေမယ့် ကျန်တဲ့ လေကြောင်းလိုင်းအားလုံးက ပုံမှန်အတိုင်းပြေးဆွဲနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကလေးမြို့ကနေ ရန်ကုန် – မန္တလေးကို မြန်မာ့လေကြောင်းလိုင်း(MNA) UB နံပါတ် ၄ လုံးက ရပ်နားထားပေမယ့်( MNA )UB နံပါတ် ၃ လုံးက ပုံမှန်ပြေးဆွဲနေသလို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း (MAI) တို့ကလည်း ပုံမှန်အတိုင်းပြေးဆွဲလျက်ရှိတယ်လို့ လေယာဉ်လက်မှတ်အရောင်းကိုယ်စားလှယ်တွေဆီကနေ သိရပါတယ်။ လေယာဉ်လက်မှတ်အရောင်းကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက “ မြန်မာ့လေကြောင်းလိုင်း(MNA) UB ၄ လုံးဘဲ ပိတ်ထားတာပါ MNA UB သုံးလုံးက ထွက်ပါတယ် ပိတ်ထားတဲ့ MNA UB…

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြတဲ့ ဒေသခံပြည်သူတွေအနေဖြင့် စစ်မှုထမ်းဖို့ကန့်သတ်အရွယ်ရှိလူငယ်များရဲ့ မိသားစုဝင်တစ်ဦးဦးဟာ စစ်မှုမထမ်းလိုပါက ချင်းပြည် ( Chinland) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေအရ တွန်းဇံမြို့နယ်ကနေ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးမယ်လို့ တွန်းဇံမြို့ကိုထိန်းချုပ်ထားတဲ့ တွန်းဇံမြို့နယ်ကောင်စီက ဒီကနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ CDF – တွန်းဇံဇိုတပ်ဖွဲ့နဲ့ CC(Chinland Council) တပ်ပေါင်းစုအတွက် တပ်သားစုဆောင်းခြင်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ အမျိုးသားဆိုလျှင် အသက် ၁၆ နှစ်ကနေ ၃၅ နှစ် အကြား ၊ အမျိုးသမီးဆိုရင် ၁၆ နှစ်ကနေ ၂၅ နှစ်ရှိသူတွေ ကို တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းကနေ ခရီးထွက်ခွာခွင့်ပြုမှာ မဟုတ်တော့တဲ့ အကြောင်းကိုလည်း တွန်းဇံမြို့နယ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။…

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ နေရာဒေသတချို့အပါအဝင် နိုင်ငံအတွင်းမှာ ဆူပူအကြမ်းဖက်မှု၊ တရားဥပဒေသကို ဖောက်ပျက်ကျူးလွန်တာတွေနဲ့ နိုင်ငံကို ပြိုကွဲပျက်စီးစေမယ့် အဖျက်လုပ်ရပ်များစွာရှိနေတယ်လို့ ဒီကနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ (၇၈) နှစ်မြောက် ချင်းအမျိုးသားနေ့မှာ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဖွား တိုင်းရင်းသားညီအစ်ကို မောင်နှမအကြား နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ ဖြစ်တည်လာတဲ့ သံယောဇဉ်နဲ့ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုတွေကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ အဖျက်အင်အားစုတွေက အချင်းချင်းမုန်းတီးစေရန် သွေးခွဲရန်တိုက်ပေး ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ လူမျိုးရေးဝါဒ သွက်သွင်းနေမှုတို့ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးနေတာကိုလည်း သတိပြုကာကွယ်ဖို့ တိုက်တွန်းတယ်လို့ ချင်းအမျိုးသားနေ့သဝဏ်လွှာမှာဖော်ပြထားတာတွေ့ရပါတယ်။ လက်ရှိကြုံတွေ့နေရတဲ့ အကြမ်းဖက် လုပ်ရပ်တွေဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ မဲမသမာမှု ရလဒ်ပယ်ဖျက်ခံရတဲ့အပေါ် အမှန်ကို အမှန်တိုင်း သုံးသပ်ရှုမြင်မှု မရှိဘဲ…