ဆောင်းပါး

Salai Cung Lian Hu ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက ကုလားတန် မြစ် ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်နဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ် ကုလားတန်မြစ်ဖျားဘက်မှာ အိုးအိမ်ပျက်စီးမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ကုလားတန်မြစ်ရေဟာ ၁၀နှစ်တန်တန်၊ ၁၅ နှစ်တန်တန် သာမန်ထက်ပိုတဲ့ ထူးကဲတဲ့ မြစ်ရေကြီးမှု ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကိုလည်း ပလက်ဝမှာ ငယ်ငယ်ကနေဖူးတော့ အတွေ့အကြုံအရ သိနေတာပါ။ အဲဒီရေကြီးမှုရဲ့ ကြီးမားတဲ့သက်ရောက်မှုကို ချင်းပြည်နယ် ပလက်၀မြို့နယ်နဲ့ရခိုင်ပြည် နယ်ဘက်က အချို့မြို့တွေလည်း ခံကြရပါတယ်။မြစ်ရေကြီးတာဟာ မုန်တိုင်းမိုးကြောင့်ဖြစ်ပေမဲ့ ကုလားတန်မြစ်ညာဘက်မှာ သဘာဝသစ်တောတွေ ပြုန်းတီး လာတဲ့အခါ မိုးရေတွေကို သဘာဝအတိုင်းမတားဆီးနိုင်တော့ဘဲ ကုလားတန်မြစ်တကြော ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်ကို အရှိန်အဟုန်စီးဆင်းသွားတာကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုဒဏ်ကို ခံရတဲ့သဘောပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြစ် ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်နဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ် ကုလားတန်မြစ်ဖျားဘက်မှာ အိုးအိမ်ပျက်စီးမှုဖြစ်စဉ်ကို…

DonBosco အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်တက္ကသိုလ်ထဲမှာရှိတဲ့ သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်နဲ့ သုတေသနစင်တာ (NHM&RC) ဟာ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (NBA) ရဲ့ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံလိုက်ရပါတယ်။ ဒီမီဇိုရမ်တက္ကသိုလ် (MZU) ဟာ အိန္ဒိယအစိုးရက တိုက်ရိုက်ပံ့ပိုးထားတဲ့ ဗဟိုတက္ကသိုလ် (Central University) ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယအစိုးရရဲ့ အမျိုးသားအဆင့် အသိအမှတ်ပြုကောင်စီ (NAAC) ကနေ အဆင့်မြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်တဲ့ ‘A’ Grade သတ်မှတ်ပေးထားသလို၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ် ၁၀၀ စာရင်း (NIRF Rankings) ထဲမှာလည်း ပုံမှန်ပါဝင်လေ့ရှိပြီး အရှေ့မြောက်ဒေသက ဗဟိုတက္ကသိုလ်တွေထဲမှာ ထိပ်တန်း (၅) ခုစာရင်းဝင် အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်နဲ့ နယ်စပ်ချင်း…

DonBosco မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၅ နှစ်တာကာလအတွင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ၁ သိန်းကျော်အထိ စံချိန်တင်မြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ ACLED ဒေတာတွေက ဖော်ပြနေချိန်မှာပဲ၊ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ဘက်ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေဟာ ယခင်ကထက် ပိုမိုဆိုးရွားပြိုလဲလာနေပြီး စစ်ကော်မရှင်ဟာ ချင်းပြည်နယ်မှာ သာမန်စစ်ပွဲတစ်ခုကို ဆင်နွှဲနေတာမဟုတ်ဘဲ အကြမ်းဖက်မှု ကမ်ပိန်းတစ်ခုကို လုပ်ဆောင်နေတာဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာကို ထုတ်ဖော်သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီနှစ် ၂၀၂၆ ဧပြီလ၊မေလမှာ ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ဖလမ်း၊တွန်းဇံမြို့နယ်တွေကို စစ်ကောင်စီပြန်သိမ်းပြီးနောက် တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံအနောက်မြောက်ဖက်ခြမ်း ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနဲ့ ယောနယ်စပ်ဒေသတွေ၊ ကလေး -ဂန့်ဂေါလမ်း၊ ကလေး-တမူးလမ်း စတဲ့အိန္ဒိယ-မြန်မာ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ဖို့စစ်ကော်မရှင်ဟာ စစ်မှုထမ်းအသစ်များကို အကာအကွယ်သုံးပြီး အင်အားထောင်ချီနဲ့ စစ်ဆင်ရေးလုပ်ခဲ့ပေမဲ့၊ မိုးတွင်းကာလ မြေပြင်စိန်ခေါ်မှုတွေကြားထဲကနေ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်တွေရဲ့…

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဒေသရဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို သုတေသနပြုနေသူတွေအတွက် မြန်မာနိုင်ငံမှာ မကြာသေးခင်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက် (၃) ခုဟာ အဲဒီဒေသရဲ့ အခြေအနေကို ထပ်ပြီးတော့ အာရုံစိုက်လာစေခဲ့ပါတယ်။ ပထမတစ်ခုကတော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နေ့က ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ဟွိုင်ယာစီရွာမှာ ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ် အနည်းဆုံး ၁၇၀ ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး တခြားသူတွေလည်း အများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး Human Rights Watch (HRW) က ၂၀၂၆ မေလမှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုကတော့ စစ်ကော်မရှင်တပ်တွေက ချင်းပြည်နယ် (မီဇိုရမ်နဲ့ မဏိပူရတို့နဲ့ ထိစပ်နေတဲ့) ဖလမ်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း…

DonBosco ဇွန်လ ၂၅ ရက်။ သမိုင်းဝင် အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရနဲ့ မီဇိုရမ်ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ နှစ် ၄၀ ပြည့်မြောက်ဖို့ ရက်ပိုင်းအလိုမှာပဲ Mizoram Resource Mobilization Committee (MRMC) က ပြည်နယ်အတွက် သီးသန့်တရားလွှတ်တော် (High Court) တစ်ရပ် ထူထောင်ဖို့ ဖိအားပေးတောင်းဆိုမှုတွေကို ပြန်လည်စတင်လိုက်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြည်နယ်အတွင်း ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုစာ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့တဲ့ အဆိုပါ သမိုင်းဝင်သဘောတူညီချက်ကို အပြည့်အဝအကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဆိုပါ အဆိုပြုချက်ကို ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့က ဝန်ကြီးချုပ် Pu Lalduhoma သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်တဲ့ MRMC အစည်းအဝေးအတွင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကော်မတီရဲ့…

DonBosco ဇွန်လ ၂၄ ရက်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေအရ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်လွှတ်တော် သက်တမ်းဟာ ၅ နှစ် ဖြစ်တာမို့လို့ ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွေကို ၅ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ပုံမှန်ကျင်းပလေ့ရှိပြီး များသောအားဖြင့် နိုဝင်ဘာ သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလတွေမှာ ပြုလုပ်လေ့ရှိပါတယ်။  လာမယ့်ရွေးကောက်ပွဲကြီးဟာ ၂၀၂၈ ခုနှစ် အနှောင်းပိုင်းမှာ ဖြစ်လာမှာပါ။ အဆိုပါ လာမည့်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အိန္ဒိယရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မဲစာရင်းအထူးကြပ်မတ်ပြင်ဆင်ခြင်း (SIR) လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို လက်ရှိမှာ စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါ လုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရဲ့ သြဇာရှိအရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ မီဇိုကျောင်းသားအဖွဲ့ချုပ် (MZP) က အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားလိုက်သော်လည်း မဲစာရင်းတွေမှာ တရားမဝင် နိုင်ငံခြားသားတွေ ပါဝင်လာမယ့်အရေးကို အထူးစိုးရိမ်ပူပန်မိကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။ မြန်မာစစ်ဘေးရှောင်များအရေးနှင့် မီဇိုရမ်မဲစာရင်းအပေါ် သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်လာသည့် ဖိအားများ တစ်ဖက်တွင်လည်း မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ထဲမှာ ယခုလို…

DonBsco ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလကတည်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရ်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ လူနည်းစု ကူကီး (Kuki) မျိုးနွယ်စုတွေနဲ့ လူများစု မိတ်တေး (Meitei) အသိုင်းအဝိုင်းကြား ပြင်းထန်တဲ့ လူမျိုးရေး အကြမ်းဖက် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီပဋိပက္ခတွေကြောင့် ကူကီး-ဇို မျိုးနွယ်စုဝင်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့ “Bnei Menashe” ဂျူးအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ဝတ်ပြုကျောင်းတွေပါ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး၊ လူပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်ဟာ နေရပ်စွန့်ခွာကာ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ သောင်တင်ပိတ်မိပြီး ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့် အစ္စရေးအစိုးရဟာ အဆိုပါ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ Bnei Menashe မျိုးနွယ်စုဝင်တွေကို အစ္စရေးနိုင်ငံထဲ အပြီးအပိုင် ရွှေ့ပြောင်းနေရာချပေးမယ့် “Wings of Dawn” (အာရုဏ်ဦးတောင်ပံများ) အမည်ရ…

ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ယောဒေသနဲ့ ပုံတောင်ပုံညာဒေသတစ်ကြောမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလလယ်ကစပြီး စစ်ကော်မရှင်တပ်တွေက အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်နေတာကြောင့် ယနေ့အထိ ၁၀ ရက်ဝန်းကျင်ခန့် ထိတွေ့တိုက်ပွဲတွေ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်ဟာ ယောနယ်တောင်ပိုင်းကိုဦးတည်ပြီး မေလ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက ကပစ (၂၄) မှ စစ်ကော်မရှင်တပ်နဲ့ ပျူစောထီးအင်အား ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်၊ စစ်ကားအစီးရေ ၃၀ ကျော်နဲ့ စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့တာပါ။ မေလ ၂၆ ရက်နေ့မှာတော့ ကျောက်ထုမြို့ရှိ အမတ (၃၆၈) တပ်အတွင်းကို ဝင်ရောက်စခန်းချပြီး ကျောက်ထုဘုရားကုန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ကျောက်ထုဘဏ်နဲ့ ဂုံဘိုရပ်ကွက် ရေသန့်စက်တွေအနီးမှာ အင်အားဖြန့်ကြက် နေရာယူထားပါတယ်။ မေလ ၂၈ ရက် နံနက်ပိုင်းမှာတော့ ကျောက်ထု အမတ (၃၆၈) ကနေ အင်အား ၃၀၀…

မေလ ၁၅ ရက် အောင်မြင်မှုတိုင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ ခရီးလမ်းတွေ ရှိစမြဲဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထမဆုံးသော UFC တိုက်ခိုက်ရေးသမား Joshua Van အတွက်တော့ အဲဒီခရီးလမ်းဟာ မလေးရှားနိုင်ငံက ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုကနေ စတင်ခဲ့တာဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်အခြေစိုက် နာမည်ကြီး သတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်တဲ့ The Straits Times က ‘ဒုက္ခသည်စခန်းမှသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆီသို့’ ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ အထူးတလည် ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ စနေနေ့က New Jersey ပြည်နယ်၊ Newark မြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ UFC 328 ပြိုင်ပွဲမှာ Joshua Van ဟာ ဂျပန်နိုင်ငံသား Tatsuro Taira ကို အလဲထိုး (TKO) နဲ့ အနိုင်ယူပြီး သူရဲ့ UFC Flyweight ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုကို အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူဟာ အာရှမှာမွေးဖွားပြီး UFC ချန်ပီယံဆုကို ပထမဆုံး ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသား တိုက်ခိုက်ရေးသမားအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းဝင်သွားခဲ့ပါပြီ။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့မှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ Joshua Van ဟာ အသက် ၁၀ နှစ်သားအရွယ်မှာ နိုင်ငံရေးနဲ့…

DonBosco မေလ ၁၃ ရက်၊ ၂၀၂၆ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ ဆီဘူးမြို့မှာ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့တဲ့ (၄၈) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီး အစည်းအဝေးအပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အိမ်ရှင်ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာရဲ့ ဝန်ခံချက်ကတော့ ကမ္ဘာ့သံတမန်ရေးရာလောကကို ဟိုးဟိုးကျော်သွားစေခဲ့ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေနဲ့ တိုးတက်မှုမရှိခြင်းအပေါ် စိတ်ပျက်မိကြောင်း ပြောကြားရင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိ ‘ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက်’ (5PC) အကောင်အထည်ဖော်မှုဟာ “သေလုမြောပါးအခြေအနေ (Moribund)” ကို ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး ဖြေရှင်းရခက်တဲ့ ပြဿနာကြီးဖြစ်နေတယ်လို့ သူက ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဝန်ခံလိုက်တာပါ။ အာဆီယံခေါင်းဆောင်တစ်ဦးက ကိုယ့်အဖွဲ့ရဲ့ မူဝါဒကို အခုလို ဗူးပေါ်သလိုပေါ်အောင် “အသက်မဝင်တော့ဘူး” လို့ ပြောဆိုလိုက်တာဟာ အာဆီယံသမိုင်းမှာ အတော်လေးကို ပြင်းထန်တဲ့ အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာ့အရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး…