ဆောင်းပါး

ကိုဇံ(ချင်းတောင်) ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ခြစ်ယူခဲ့တဲ့ ချင်းတောင်ထွက် ဘိန်းစိမ်း ၁ ပိဿာဟာ ကျပ် သိန်း ၆၀ အထိ သာ ဈေးရ ရှိခဲ့ပြီး အရင်နှစ်တွေ ထက် တဝက်နီးပါး အထိ ဈေးကျ ခဲ့တယ်လို့ ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေနဲ့ နီးစပ်သူ တဦး ထံမှ သိရှိရပါတယ်။ “အရင်နှစ်က ဘိန်းစိမ်း ၁ ပိဿာကို အခုလို မိုးနှောင်း ရာသီ ပိုင်းမှာ ကျပ် သိန်း ၁၂၀ အထိ ရ ရှိခဲ့တယ်။ ဒီနှစ်တော့ မိုးကုန်တော့မယ် ကျပ် သိန်း ၆၀ ကနေ မတက်တော့ဘူး။ အရင်နှစ်ရဲ့ ဈေး တဝက်ပဲ ရခဲ့တယ်” လို့ ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေနဲ့ နီးစပ်သူ က…

DonBosco “သက်သေတွေ ရှိနေပြီ၊ ဘယ်မှာလဲ အရေးယူမှု” (The Evidence Exists. Where is the Action?) ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီရဲ့ ညီလာခံခန်းမတွင်းမှာ နိုင်ငံတကာ သံတမန်တွေနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ ရှေ့မှောက် ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဆလိုင်းဇအုပ်လိန်း ကိုယ်တိုင် ပြတ်ပြတ်သားသား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဖူးပြီးသား စကားတစ်ခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြေပြင်မှာ စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေက ၅ နှစ်ကျော် ကာလအတွင်း နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေချိန်မှာ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းဘက်ကတော့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ချမှတ်ဖို့ ပျက်ကွက်နေဆဲဖြစ်တာကြောင့် ဒီမေးခွန်းဟောင်းကြီးကိုပဲ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်နေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေတွေကြားကပဲ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျီနီဗာမြို့…

ကိုဇံ(ချင်းတောင်) မီဇို အမျိုးသားတွေက သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ “ရာစုနှစ်ရဲ့ စာဆိုတော်ကြီး (Poet of the Century)” ဘွဲ့နဲ့ ဂုဏ်ပြုကြတဲ့ Pu Rokunga စပ်ဆိုထားတဲ့ “Ro Min Rel Sak Ang Che” သီချင်းကို မီဇိုရမ်ပြည်နယ် သီချင်း အဖြစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ နေ့မှာ ကျင်းပတဲ့ မီဇိုရမ် ပြည်နယ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမှာ ကန့်ကွက်သူ မရှိ အတည်ပြုလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ သီးချင်းကို မီဇိုရမ်ပြည်နယ် သီချင်း အဖြစ် အဆိုပြုသူ ကတော့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် Lalduhoma ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် အတွင်းရှိ စာသင်ကျောင်း အားလုံးမှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် က စပြီး…

Charlie Soe ============ နီပေါမှာ အခုဖြစ်သွားတာ မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်မှာလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ် အခုရက်ပိုင်း နီပေါနိုင်ငံ တိဘက်နယ်စပ်ဘက်မှာ ရုတ်တရက် ရေကြီးပြီး လူအများအပြား သေဆုံး၊ ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ သတင်းတွေကို တွေ့နေရပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ကို လေ့လာကြည့်ရင်း ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း အလားတူဖြစ်စဉ်တစ်ခု ချင်းပြည်နယ်မှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်ဆိုတာ သတိရမိပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီဖြစ်ရပ်နှစ်ခုမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းအောင် တူညီတဲ့အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ တောင်ပြိုတယ် → မြစ်/ချောင်းပိတ်တယ် → ရေစုတယ် → သဘာဝရေကန်ဖြစ်တယ် → ရေတားပိတ်ဆို့မှု ပျက်ရင် အောက်ဘက်ကို ရုတ်တရက်ရေကြီးနိုင်တယ်။ ⸻ 🇳🇵 နီပေါမှာ ဘာဖြစ်ခဲ့တာလဲ ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်က နီပေါနိုင်ငံ Rasuwa ဒေသဘက်မှာ…

ဆလိုင်းခင်မောင်သိန်း (Ed.D) “လူ”သည် “ပညာရေးစနစ်”ကို ဖန်တီး၏။ “ပညာရေးစနစ်”က လူနှင့်၊ နိုင်ငံကို ပုံသွင်းပြန်၏။ သို့ဆိုပါလျှင် … “ပညာရေးစနစ်” တစ်ခုသည် လူသား၏ ဘဝတစ်ခု၊ နိုင်ငံ၏ အနာဂါတ်တစ်ခုကို ပုံသွင်း၊ တည်ဆောက် ယူရာတွင် မည်မျှ အရေးပါသနည် ဆိုသည်ကို လူသားတိုင်း မေးသင့်၊ ဖြေသင့်သော မေးခွန်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အသေချာဆုံးသော အဖြေတစ်ခုမှာ တခြားနိုင်ငံများနှင့် နိုင်းယှဉ်လျှင် ဘက်ပေါင်းစုံမှ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ နိမ့်ကျနေခြင်းမှာ မှားယွင်ခဲ့သော ပညာရေးစနစ်တစ်ခု၏ ရလဒ်သာ ဖြစ်သည်ကို မည်သူမျှ ငြင်းပယ်၍ မရနိုင်ပေ။ “ခေတ်သစ် ပညာရေးစနစ်”၊ ဤစနစ်ကိုကား “global citizenship” ဖြစ်လာရန် “global education” ဟု ပြောစမှတ် ပြုလာကြ၏။ လူသားတို့သည်…

Salai Kimo ဤအချက်ကို ရခိုင်လူထုမှ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရှိရန်လိုအပ်သည်။ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်အရေးကို ပြောခြင်းသည် ရခိုင်လူမျိုးများကို ဆန့်ကျင်ခြင်း မဟုတ်။ရခိုင်ပြည်သူများ၏ အမျိုးသားရေးအခွင့်အရေးကို ချင်းတို့က ငြင်းပယ်ခြင်းလည်း မဟုတ်ပါ။ ရခိုင်တို့သည် မိမိတို့၏ နယ်မြေတွင် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် ရှိသကဲ့သို့ ချင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့၏ နယ်မြေတွင် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် ရှိရမည် ဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်တို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်သည် တရားမျှတလျှင် ၊ ချင်းတို့အတွက်လည်း တရားမျှတရမည်။ ရခိုင်တို့၏ နယ်မြေအခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ရမည်ဆိုလျှင် ၊ချင်းတို့၏ နယ်မြေအခွင့်အရေးကိုလည်း ကာကွယ်ရမည်။ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်လူမျိုး၏ အခွင့်အရေးကို အသိအမှတ်ပြုပြီး မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးကိုလည်း တန်းတူတောင်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလက်၀မြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ် ဖြစ်ကြောင်း ချင်းလူမျိုး တွေ ပြောလျှင် ရခိုင်တချို့မကြိုက်ကြ၊…

Chin World Media ၁၉၈၈ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ မြန်မာနိုင်ငံ တ၀န်းမှာ ကျောင်းသားပြည်သူတွေဟာ လမ်းပေါ်ထွက်ပြီး ဒီမိုကရေစီရရှိရေးအတွက် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်က ချင်းကျောင်းသားခေါင်းဆောင် အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (မကသ) နဲ့ ချင်းအမျိုးသားသမဂ္ဂ (CNU) တို့မှာ ဦးဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဆလိုင်းငိုင်ဆာ့ခ်နဲ့ အဲ့ဒီအချိန်က”၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံနှင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ချင်းအမျိုးသားများလှုပ်ရှားမှု”အကြောင်းတွေကို လွန်ခဲ့တဲ့၂၀၂၀ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၆ ရက်မှာ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ မေး။ ။ အဲ့ဒီတုန်းက ချင်းကျောင်းသားသမဂ္ဂ နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (မကသ) မှာ ပါဝင်လှုပ်ရှားဖြစ်ခဲ့ပုံတွေကို ပြောပြပါဦး။ ဖြေ။ ။ ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကြီးမှာ ချင်းကျောင်းသားတွေကော၊ အပြင်က မြို့မိမြို့ဖတွေကော အများကြီးလှုပ်ရှားကြတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ ချင်းကျောင်းသားအကြောင်းပြောရရင်- ကျနော်တို့တတွေ ချင်းကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (CSU) ကိုဖွဲ့ခဲ့တယ်။…

DonBosco အခုလက်ရှိ မလေးရှားနိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အရင်ကနဲ့ မတူဘဲ အလွန် စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ဆိုက်ရောက်လို့ လာနေပါတယ်။ မလေးရှား အစိုးရအနေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) ရဲ့ ဒုက္ခသည် မှတ်ပုံတင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ခေတ္တ ဆိုင်းငံ့ထားဖို့ ညွှန်ကြားလိုက်တဲ့အပြင်၊ UNHCR ရဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်း အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုလုံးကိုပါ ပြန်လည် သုံးသပ်ဖို့အထိ လုပ်ဆောင်လာတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအပြောင်းအလဲဟာ မလေးရှားရောက် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်တွေအပါအဝင် စစ်ဘေးနဲ့ နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်လာကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ဒုက္ခသည် သောင်းပေါင်းများစွာရဲ့ ရပ်တည်ရေးနဲ့ အနာဂတ်အပေါ် ကြီးမားတဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ စတင် ဖြစ်ပေါ်စေနေတာဖြစ်ပါတယ်။ မလေးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရဲ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်အရ UNHCR…

DonBosco အိန္ဒိယ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုင်ငံခြားထောက်ပံ့ငွေ (စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ရေး) ပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေကြမ်း (FCRA) ဟာ လက်ရှိ ပုံစံအတိုင်းဆိုရင် လက်ခံနိုင်ဖွယ် မရှိတာကြောင့် ပြင်ဆင်မှုတွေ ပြုလုပ်ပေးဖို့ ဗဟိုအစိုးရထံ ပူးတွဲ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းသွားဖို့ မီဇိုရမ် ပြည်နယ် အစိုးရနဲ့ ပြည်နယ်ရဲ့ ထိပ်သီး အသင်းတော် အဖွဲ့အစည်းတွေ ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဇူလိုင် ၂၅ ရက် (စနေနေ့) က ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ တရားဝင် နေအိမ်မှာ ဝန်ကြီးချုပ် Lalduhoma နဲ့ Mizoram Kohhran Hruaitute Committee (MKHC)၊ Council of Churches in Mizoram (CCM) တို့မှ ခေါင်းဆောင်တွေ တွေ့ဆုံ…