ဆောင်းပါး

Salai Ceu Bik Thawng ပြည်နယ်တွေရဲ့အမည်တွေပြောင်းလဲသတ်မှတ်ဖို့အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်း​ဆောင်၊နေပြည်တော်သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) ၁၁ နှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “ပြည်နယ်တစ်ခုဟာ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်ဘဲ အဲဒီဒေသမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ လူမျိုးအားလုံးရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားကို အလေးထားဖို့ လိုပါတယ်၊ ဒေသတွင်းနေထိုင်သူအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်မယ့် ပြည်နယ်အမည် သတ်မှတ်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း အမျိုးသားစည်းလုံး ညီညွတ်ရေးကို ရှေးရှုပြီး အားလုံး ဝိုင်းဝန်းစဉ်းစားအဖြေရှာကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ် ” လို့ သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းထောက်ပြချက်ဟာ တစ်ဝက် မှန်တယ်လို့ ဆိုရမယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာသာသနာ ပေါင်းစုံ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံမှာ အရာရာတွင် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းက လွှမ်းမိုးတာမျိုး၊ မောင်ပိုင်စီးတာမျိုး မရှိသင့်။ အမျိုးသားတန်းတူရေး အရေးကြီးပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်ဒါဇင်ခန့်ရှိ(…

မြန်မာပြည်က ချင်းလူမျိုးစစ်ဘေးရှောင်လူဦးရေသောင်းချီခိုလှုံရာဖြစ်ကာ ချင်းပြည်နယ်နဲ့နယ်နမိတ်ထိစပ်နေတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဟာ ပြည်နယ်တွင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီးပွားရေးကို တိုးချဲ့ဖို့နဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ “ဆောင်းရာသီမြို့တော်” (Winter Capital) အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေချိန်မှာပဲ ‘Mizoram Travel Fest 2026’ ခရီးသွားပွဲတော်ကို အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်က အိုက်ဇောလ် (Aizawl) မြို့မှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဆိုပါ ပွဲတော်ဟာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကဏ္ဍစုံက လုပ်ငန်းရှင်တွေ၊ ဧည့်လမ်းညွှန်နဲ့ ခရီးသွားအေဂျင်စီတွေ၊ ဒေသခံအိမ်တွင်းတည်းခိုခန်း (homestay) အသင်းအဖွဲ့တွေနဲ့ ရိုးရာအစားအသောက် ပညာရှင်တွေကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း တွေ့ဆုံစေခဲ့ပါတယ်။ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် အစိုးရ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနနဲ့ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရ ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ ပူးပေါင်းကျင်းပတဲ့ ဒီ ၃ ရက်တာ ပွဲတော်ဟာ ယဉ်ကျေးမှု၊ စွန့်စားမှုနဲ့ သဘာဝအခြေပြု…

“ မြန်မာပြည်ကိုချစ်တဲ့ မြန်မာတိုင်းက Van ကို ချစ်ခွင့်ရှိတယ် ၊ အားပေးခွင့်ရှိတယ် ” လို့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ထောက်ခံ လော်ဘီလို့ လူသိများတဲ့ မပုတုမာန်ပါပါပြောဆိုသံပါ။ မြန်မာနိုင်ငံဖွား ချင်းလူငယ်ဖိုက်တာ UFC ဖလိုင်းဝိတ်တန်းချန်ပီယံ Joshua Van ကို အားပေးလို့ ဖမ်းခိုင်းနေတဲ့ တပ်ထောက်ခံသူတချို့ကို Joshua Van မျက်နှာပါတဲ့ အိမ်ကျီဝတ်ပြီး မာန်ပါပါ တုံ့ပြန်ပြောဆိုထားတဲ့ မပုတုရဲ့ ရုပ်သံဗီဒီယို လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတချို့က Joshua Van ဟာ အနီရောင်အမေ့သား ဖြစ်တယ်ဆိုကာ Joshua Van ကို အားပေးတဲ့ စစ်တပ်လော်ဘီ မပုတုကို ဖမ်းဆီးခိုင်းကြတာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ၊ မြန်မာစစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံအတွင်းမှာ…

( Salai Okla Bik) ကြာတော့ကြာလှလေပြီ။ သို့သော်ငယ်ဘဝမှာတွေ့ရမြင်ရသည်မို့ ဘယ်မေ့နိုင်မလဲ၊ ကောင်းစွာမှတ်မိနေသေးသည်။ ၁၉၇၅ခုနစ် ဧပြီလ၊ မတူပီမြို့ စန်ဘောင်ရပ်ကွက် မင်းတပ်လမ်းဆုံတစ်နေရာ ညနေစောင်းပြီ။ ထိုစဥ်ကဟားခါး – မတူပီကားလမ်းသစ်ဖွင့်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ လူထုပရိသတ်ကြီးက ထောင်းသောင်းမကရှိနေမည်၊ ရေကန်ထဲက ငါးကလေးလိုဘဲ။ မကြာမီလူကြီးတွေရောက်ကြတော့မယ် ဝန်ကြီးနှင့်အဖွဲ့ လာကြတော့မယ်ဆိုလို့ ကျနော်တို့လူငယ်အချို့ကတော့တွေ့လိုမြင်လိုစိတ်ဆန္ဒနဲ့ သစ်ပင်ပေါ်တက်ကြသည်။ စန်ဘောင်ရပ်ကွက်ဥက္ကဌဦးဘီခေါက သစ်ပင်ပေါ်မတက်ကြနဲ့ ဆင်းဆင်း မဆင်းရင်ဆိုပြီးတုတ်တံနှင့်ခြိမ်းခြောက်ကြသည်။ထိုကြောင့်တို့ကလေးတွေက ကြောက်စိတ်နဲ့ပြန်ဆင်းကြသည်။ ပြည်နယ်မြို့နယ်အဆင့်လူကြီးတွေနဲ့တစ်ကွ လူထုပရိသတ်ကြီးကလမ်းဘေးဝဲယာ တန်းစီကြကာနေရာယူထားကြသည်။ မကြာမီ ကားပေါ်ကနေဆင်းလာသည့် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီးဗန်ကူးလ်က ရှေ့ဆုံးကထွက်လာရာ ဗိုလ်ကြီးအောင်ဆန်းသူရိယတိုက်ချွန်းက ပထမအလေးပြုပြီး သူကလည်းတည်ငြိမ်စွာပြန်အလေးပြုခဲ့သည်။ ကျွန်တော့်အနေဖြင့်ကလေးအမြင် အတွေးနဲ့ဘာမှမသိနားမလည် အထူးအဆန်းနဲ့မြင်တွေ့ပြီး ​ကြည်ညိုလေးစားအံ့သြခြင်းမှတစ်ပါးအခြားမရှိတော့ချေ။ အရင်လိုဘဝမျိုးနေချင်တယ် အလွမ်းတေးပမာ နှစ်နဲ့ချီကြာညောင်းခဲ့ပေမယ့် သတိရတမ်းတ မမေ့နိုင်လို့ ယနေ့တက်လူငယ်များကလည်းသိရှိမှတ်သားကြဖို့ ဤသည်ဂုဏ်​ပြုဆောင်းပါးရှည်ကို လက်လှမ်းမီသမျှ…

ဒီကနေ့ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံး ကိုယ်ခံပညာပေါင်းစုံ ကစားနည်းပြိုင်ပွဲ(UFC)ဖလိုင်းဝိတ်တန်းချန်ပီယံ မြန်မာပြည်ဖွား ဖိုက်တာ Joshua Van (ခေါ်)  Joshua Van Bawi Thawng ဟာ အသက် ၂၅ နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့ပါပြီ။ နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရတဲ့ ဒုက္ခသည်ဘဝကနေ ကမ္ဘာ့အဆင့်UFC ခါးပတ်ချန်ပီယံတစ်ဦး ဖြစ်လာတဲ့အထိ Joshua Van ရဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုဟာ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲခဲ့သလို၊ လူငယ်တွေအတွက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေတဲ့ စံပြခရီးလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ Joshua Van ဟာ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့မှာ မွေးဖွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူငယ်စဉ်ဘဝမှာ ချင်းပြည်ရဲ့နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ စစ်ဘေးဒဏ်တွေကြောင့် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်မှာပဲ မိသားစုနဲ့အတူ အိမ်နီးချင်း…

DonBosco ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက် ဒီကနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းသိပ္ပံသိရှိပိုင်ခွင့်နေ့ (International Right to Know Day) မှာ Human Rights Myanmar (HRM) အဖွဲ့က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အငြင်းပွားဖွယ် ရွေးကောက်ပွဲတွေအပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ “ အသွင်ပြောင်းအစိုးရသစ်” လက်ထက် သတင်းအချက်အလက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန် ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီး အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းပြခဲ့ပေမဲ့ မြေပြင်မှာတော့ စစ်တပ်ရဲ့ လျှို့ဝှက်ဖုံးကွယ်တဲ့ အလေ့အထဆိုးတွေက ဆက်လက် ကြီးစိုးနေဆဲ ဖြစ်သလို၊ ပြည်သူလူထု အနေနဲ့လည်း အများပြည်သူ အကျိုးစီးပွားနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အခြေခံ အချက်အလက်တွေကို…

စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်။ ချင်းအမျိုးသမီးတွေထဲက ပထမဆုံး B.A ဘွဲ့ရရှိသူ သမိုင်းဝင် ချင်းအမျိုးသမီးကြီး Pi Hlawn Kip Thluai အသက် ၉၀ နှစ် ဟာ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်းသိရပါတယ်။ Pi Hlawn Kip Thluai ကို ချင်းပြည်နယ်၊ဖလမ်းမြို့နယ် Tlauhmun ရွာမှာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာမွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။သူမဖခင်ဟာ ဇာဟောင်မျိုးနွယ်စုနှင့် ဟွာလ်ငိုးမျိုးနွယ်စု အုပ်ချုပ်သူတိုက်သူကြီး Pu Thang Tin Lian ဖြစ်ပါတယ်။ Pi Hlawn Kip Thluai ဟာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့(B.A)ရရှိခဲ့သော ပထမဆုံးချင်းအမျိုးသမီး ဖြစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ပြည်ပမှာ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ်ရှိ…

ကိုဇံ(ချင်းတောင်) ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ခြစ်ယူခဲ့တဲ့ ချင်းတောင်ထွက် ဘိန်းစိမ်း ၁ ပိဿာဟာ ကျပ် သိန်း ၆၀ အထိ သာ ဈေးရ ရှိခဲ့ပြီး အရင်နှစ်တွေ ထက် တဝက်နီးပါး အထိ ဈေးကျ ခဲ့တယ်လို့ ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေနဲ့ နီးစပ်သူ တဦး ထံမှ သိရှိရပါတယ်။ “အရင်နှစ်က ဘိန်းစိမ်း ၁ ပိဿာကို အခုလို မိုးနှောင်း ရာသီ ပိုင်းမှာ ကျပ် သိန်း ၁၂၀ အထိ ရ ရှိခဲ့တယ်။ ဒီနှစ်တော့ မိုးကုန်တော့မယ် ကျပ် သိန်း ၆၀ ကနေ မတက်တော့ဘူး။ အရင်နှစ်ရဲ့ ဈေး တဝက်ပဲ ရခဲ့တယ်” လို့ ဘိန်းစိုက်တောင်သူတွေနဲ့ နီးစပ်သူ က…

DonBosco “သက်သေတွေ ရှိနေပြီ၊ ဘယ်မှာလဲ အရေးယူမှု” (The Evidence Exists. Where is the Action?) ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီရဲ့ ညီလာခံခန်းမတွင်းမှာ နိုင်ငံတကာ သံတမန်တွေနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ ရှေ့မှောက် ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဆလိုင်းဇအုပ်လိန်း ကိုယ်တိုင် ပြတ်ပြတ်သားသား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဖူးပြီးသား စကားတစ်ခွန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြေပြင်မှာ စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေက ၅ နှစ်ကျော် ကာလအတွင်း နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေချိန်မှာ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းဘက်ကတော့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ချမှတ်ဖို့ ပျက်ကွက်နေဆဲဖြစ်တာကြောင့် ဒီမေးခွန်းဟောင်းကြီးကိုပဲ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်နေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေတွေကြားကပဲ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျီနီဗာမြို့…

ကိုဇံ(ချင်းတောင်) မီဇို အမျိုးသားတွေက သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ “ရာစုနှစ်ရဲ့ စာဆိုတော်ကြီး (Poet of the Century)” ဘွဲ့နဲ့ ဂုဏ်ပြုကြတဲ့ Pu Rokunga စပ်ဆိုထားတဲ့ “Ro Min Rel Sak Ang Che” သီချင်းကို မီဇိုရမ်ပြည်နယ် သီချင်း အဖြစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ နေ့မှာ ကျင်းပတဲ့ မီဇိုရမ် ပြည်နယ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမှာ ကန့်ကွက်သူ မရှိ အတည်ပြုလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ သီးချင်းကို မီဇိုရမ်ပြည်နယ် သီချင်း အဖြစ် အဆိုပြုသူ ကတော့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် Lalduhoma ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် အတွင်းရှိ စာသင်ကျောင်း အားလုံးမှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် က စပြီး…