ဆောင်းပါး

ဧပြီလ ၂၄ ရက်။ ချင်းနဲ့ မီဇိုဟာ သွေးသားရင်းချာတွေဖြစ်လို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဗဟိုအစိုးရရဲ့ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကြား နယ်စပ်မှာ ခြံစည်းရိုးခတ်မယ့် စီမံကိန်းကိုပြင်းပြင်းထန်ထန်ကန့်ကွက်သူ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် လာလ်ဒူဟောမား (Lalduhoma) ဟာ ဇိုရမ်ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု (ZPM) ပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူလိုက်ပြီး သူ့ရဲ့ ဦးဆောင်မှုဟာ ZPM ပါတီရဲ့ အနာဂတ် တိုးတက်မှုအတွက် အရေးပါတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခံနေရကြောင်း ဒေသတွင်းမီဒီယာတွေကဖော်ပြကြပါတယ်။ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် လာလ်ဒူဟောမားဟာ အခုလက်ရှိ အာဏာရ ZPM ပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ စတင်တာဝန်ယူခဲ့ကြောင်း ပါတီရဲ့ ထုတ်ပြန်လိုက်တာဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိ ခွင့်ယူသွားတဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း လာလ်လျံဆောတား (Lalliansawta) ရဲ့…

                           ‌ ရေးသားတင်ပြသူ-ဆလိုင်း ဟဲပါရုန်း ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေများကိုဒေသတွင်းနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ)၏အခန်းကဏ္ဍအပေါ်အခြေခံ၍ အမည်ခံရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့် အသွင်ပြောင်းအစိုးရအာဏာယူပြီးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လျက်ရှိသောအခြေအနေအရ ဆန်းစစ်လေ့လာထားခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူးကာလတွင် အသွင်ပြောင်းအစိုးရ၊သမ္မတ၏လတ်တလောလုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်သောဦးဝင်းမြင့်အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအချို့အားလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်းနှင့်အတူ    တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအားငြိမ်းချမ်းရေးဖိတ်ခေါ်မှုများသည် နိုင်ငံရေးစိတ်ဆန္ဒအလျောက်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဥ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ဒေသဆိုင်ရာဖိအားများကို တုံ့ပြန်သည့်မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သည်ဟုယူဆနိုင်သည်။ ထို့အပြင်ခေတ်သစ်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး ရေစီးကြောင်းကိုလိုက်၍ မြန်မာ့နိုင်ငံ‌ရေးအပေါ်အနောက်နိုင်ငံများထက်   ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏အရေးပါမှုမြင့်မားလာခြင်းနှင့်ပြည်တွင်းအတိုက်အခံနိုင်ငံရေးအင်အားစုများအကြား စုစည်းညီညွတ်မှု၏အရေးပါမှုကိုလည်းအလေးထားတင်ပြထားပါသည်။ နိဒါန်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးပုံစံသည် ပြည်တွင်းအင်အားစုများ၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပါတ်သက်မှုများအကြားရှုပ်ထွေးပွေလီသော ဆက်နွယ်မှုတစ်ရပ်အဖြစ် ထုံးဖွဲ့ထားသည်။ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးအင်အားစုများ(မြန်မာ့တပ်မတော်၊တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ၊ ၂၀၂၀ခုနှစ်ရွေးကောက်ခံအမတ်များ၊အခြားတော်လှန်ရေးအစုအဖွဲ့များ)သည်အဓိကအရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ရှိနေသော်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ ပါဝင်ပါတ်သက်မှုသည် ၎င်းတို့၏အကျိုးစီးပွားများအပေါ်  အခြေခံထားသောကြောင့် တဖြည်းဖြည်းသက်ရောက်မှု ပိုမိုကြီးမားလာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤဆောင်းပါးသည်ထိုသက်ရောက်မှုများက မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် မည်မျှအရေးပါသည်ကိုလေ့လာဆန်းစစ်ထားသည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး လာရာ၊လားရာလက္ခဏာများနှင့်မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ လိုက်လျောညီထွေမှုများအရလက်ရှိစစ်တပ်အသွင်ပြောင်းအာဏာပိုင်များ၏လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်သော    မြန်မာ့နှစ်သစ်မိန့်ခွန်းတွင်ငြိမ်းချမ်းရေးဖိတ်ခေါ်မှုနှင့်ပြိုင်ဖက်ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားကြီးများအပါအဝင်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအချို့အားလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်းတို့သည် စစ်မှန်သောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများထက် နိုင်ငံတကာနှင့်ဒေသဆိုင်ရာဖိအားများကိုလျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည့်မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်ကြောင်းတွေ့မြင်နိုင်သည်။…

NDTV World အမေရိကန်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အဓိက သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် အခြေကုပ်ရယူလိုပြီး စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးသမားများကို ထောက်ခံအားပေးနေသည်ဟု ယူဆရကြောင်း ကမ္ဘာ့ဖြစ်ရပ်များကို အိန္ဒိယ၏ အမြင် (Indian Perspective) ဖြင့် တင်ဆက်ပေးလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် တောင်အာရှရေးရာနှင့် အိန္ဒိယ၏ ဘူမိနိုင်ငံရေး (Geopolitics) ဆိုင်ရာ သတင်းများကို အလေးပေးဖော်ပြသည့် NDTV World က ဖော်ပြထားသည်။ နိုင်ငံခြားသားများအား ဖမ်းဆီးရမိခြင်းကြောင့် ပေါက်ပြဲနေသော အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ အိန္ဒိယ၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများအပေါ် အာရုံပြန်လည်ရောက်ရှိလာစေတယ်လို ဆိုပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းပေးရန် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုဖြင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၁ ဦး၊ စုစုပေါင်း…

DonBosco မိရိုးဖလာ ရိုးရာတောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို လုပ်ခဲ့ကြပေမဲ့ အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်တွေကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်လာတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်က ကော်ထာမြောက်ပိုင်း (Kawrthah North) ကျေးရွာကောင်စီဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ ဂုဏ်သရေရှိ “Clean & Green Panchayat 2025” (သန့်ရှင်းစိမ်းလန်းသော ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေး) ဆုကို အိန္ဒိယ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ အဆင့် (၁) နေရာကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုဟာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး၊ သန့်ရှင်းရေးနဲ့ ကျေးလက်နေပြည်သူတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝ မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ထူးထူးချွန်ချွန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် ချီးမြှင့်ခံရတာပါ။ ဒါဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေရှိတဲ့ စံပြကျေးရွာဖြစ်လာဖို့ ကျေးရွာကောင်စီရဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကို ဖော်ပြနေတာလည်း ဖြစ်တယ်လို့ North East Today သတင်းဌာနကရေးသားပါတယ်။ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရရဲ့…

DonBosco လက်ရှိမှာ အာဏာသိမ်းစစ်ကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြီးနောက် လွှတ်တော်ခေါ်ယူခြင်း၊ သမ္မတသစ် ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းရန် ပြင်ဆင်နေသည့် ကာလတစ်လျှောက် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည်လည်း တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရန်အတွက် စစ်မှုထမ်းမူဝါဒများချမှတ်ကာ စစ်သားစုဆောင်းမှုများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF/CNA) ဦးဆောင်သည့် Chinland Council (ချင်းပြည်အစိုးရ) သည် တပ်အင်အား တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်မှုထမ်းကာလကို (၃) နှစ် သတ်မှတ်ကာ တပ်သားသစ် စုဆောင်းခြင်းဆိုင်ရာ မူဝါဒကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လဆန်းပိုင်းတွင် စတင်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မူဝါဒကို Chinland Council တွင် ပါဝင်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ပေါင်း ၂၀ ကျော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် နယ်မြေများ ပြန်လည်မဆုံးရှုံးစေရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက်…

ရေးသားသူ – DonBosco အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အစိုးရ ပြည်ထဲရေးဌာန (Home Department) ၏ မတ်လ (၈) ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြန်မာစစ်ဘေးရှောင် စုစုပေါင်း ၃၅,၁၂၆ ဦးအနက် ၃၄,၁၆၀ ဦး၏ ဇီဝသွင်ပြင်အချက်အလက် (Biometric) ကောက်ယူမှုသည် ၉၇.၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပြီးစီးလုနီးပါး ဖြစ်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရသည် နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးအဖွဲ့များနှင့် ရန်ပုံငွေများကို နယ်စပ်ဒေသသို့ တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်ခွင့် ကန့်သတ်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းဥပဒေ (Foreign Contribution Regulation Act – FCRA) အရ ပြည်ပမှ ရန်ပုံငွေလက်ခံသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများကို တင်းကျပ်စွာ စိစစ်ခြင်း၊ လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ရောက်ခွင့်အတွက် အထူးခွင့်ပြုမိန့် (Protected…

ရေး – DonBosco ချင်းပြည်နယ်အတွင်းက ဟားခါးမြို့နဲ့ တီးတိန်မြို့၊ ခိုင်ကမ်းမြို့ပေါ်များမှလွဲပြီး မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ ဖလမ်း၊ ကန်ပက်လက်၊ တွန်းဇံနဲ့ ပလက်ဝ စတဲ့ မြို့နယ်တွေမှာ စစ်ကော်မရှင်တပ်တွေကို အလုံးစုံ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ အောင်မြင်ခဲ့ပေမယ့် ချင်းပြည်သူတွေအတွက်တော့ နောက်ထပ် “အသံတိတ်စစ်ပွဲ” တစ်ခုကတော့ လက်ရှိအချိန်သာမကရေရှည်ဖြေရှင်းရမယ့် အန္တရယ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာတယ်လို့ မြေမြှုပ်မိုင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စောင့်ကြည့်တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အစီအရင်ခံစာတွေက သက်သေပြလို့နေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မြို့ရွာတွေထဲမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ မြေမြှုပ်မိုင်း အန္တရာယ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြို့တွေကို လက်လွှတ်လိုက်ရတဲ့ စစ်ကော်မရှင်ဟာ လေကြောင်းအန္တရာယ်ကိုပါ မထင်ရင်မထင်သလို အမြဲတမ်း ခြိမ်းခြောက်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း BNI ရဲ့ Myanmar Peace Monitor အစီရင်ခံစာအရ ချင်းပြည်နယ်အတွင်း…

DonBosco မြန်မာနိုင်ငံ၊ အာဏာသိမ်းစစ်ကော်မရှင်ရဲ့နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရန်ကုန်မြို့အခြေစိုက် တီမောလက်စ်တေ (အရှေ့တီမော)နိုင်ငံ သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ မစ္စတာ အယ်ဗီလို ဒီ ရီဆားရီယို ဒီ ဆော်ဆာ (Mr. Avelino de Rosario de Sousa) ကို “လက်မခံနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်” (Persona Non Grata) အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံကနေ (၇) ရက်အတွင်း ထွက်ခွာသွားဖို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့မှာ ဆင့်ခေါ်ညွှန်ကြားလိုက်ပါတယ်။ တီမောလက်စ်တေ (အရှေ့တီမော) အစိုးရဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သတိပေးချက်ကို လေးစားလိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ၎င်းတို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ပြောင်းလဲခြင်း မရှိတဲ့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းရေးကို ဆက်လက်စွက်ဖက်နေတယ်လို့ ယူဆရတဲ့အတွက် အခုလို ဒုတိယအကြိမ်မှာတော့ သံတမန်ကို နှင်ထုတ်တဲ့အဆင့်အထိ ပြင်းထန်စွာ…

ရေး – DonBosco “အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့အခွင့်အရေးကို စောင့်ဆိုင်းနေရုံနဲ့မရပါဘူး။ကျွန်မတို့ကိုယ်တိုင် မြေပြင်မှာအလုပ်လုပ်ပြပြီး ကျွန်မတို့ရဲ့အရည်အချင်းနဲ့ပဲ နေရာယူရပါလိမ့်မယ်” မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ပထမဦးဆုံးအမျိုးသမီးဝန်ကြီး “Women Icon Award 2026” ဆုရှင် Pi Lalrinpuii အမျိုးသားတွေပဲ အစဉ်အဆက် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှာ Pi Lalrinpuii ဟာ သမိုင်းသစ်တစ်ခုကို ရေးထိုးနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး Cabinet ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရုံတင်မကဘဲ၊ အခုအခါမှာတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ဂုဏ်အရှိဆုံး နိုင်ငံအဆင့်ဆုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ “Women Icon Award 2026” ကိုပါ ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအောင်မြင်မှုဟာ Pi Lalrinpuii တစ်ဦးတည်းအတွက်သာမကဘဲ ဒေသတွင်းက အမျိုးသမီးတွေအတွက်ပါ နိုင်ငံရေးတံခါးကို…

ရေး – DonBosco ချင်းပြည်နယ်အတွင်းမှာ စစ်ကော်မရှင်ဟာ နိုင်ငံရေးအရ တရားဝင်မှုရရှိဖို့အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ အသုံးချဖို့ ကြိုးစားနေပေမဲ့၊ မြေပြင်မှာတော့ မြေလှန်စနစ် (Scorched Earth Policy) နဲ့ လေကြောင်းဗုံးမိုးတွေကို အရှိန်မြှင့်ပြီး အရပ်သားတွေကိုပါ စနစ်တကျ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ မြေပြင်စစ်ရေးမှာ အကြီးအကျယ် အရေးနိမ့်နေတာကို လေကြောင်းအင်အားနဲ့ ဖုံးဖိဖို့ ကြိုးစားနေတာဖြစ်တယ်လို့ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) က ဆိုထားပါတယ်။ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ အခုလို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ “စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ ပုံစံတစ်ခု (Systematic pattern)” ဖြစ်ပြီး၊ အရပ်သားလူထုကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေဖို့ (Terrorize communities)…