Headlines

မြို့နယ်/မျိူးနွယ်စုအဆင့်မှ ချင်းအမျိုးသားအဆင့် တည်ဆောက်ဖို့လိုပြီ

Chin Nation-Building: From Local to National Salai Ceu Bik Thawng ချင်းအမျိုးသား တည်ဆောက်ရေး၏ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ မြို့နယ်/နွယ်စုဝါဒီ(localist) များပြီး အမျိုးသားဝါဒီ (nationalist) နည်းနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ထိုသို့ပြောခြင်းအားဖြင့် မြို့နယ်/ဒေသ(နွယ်စု) ခေါင်းဆောင်များကို သက်သက်အပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ပါ။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ သမိုင်းနှင့်ချီပြီး အကြောင်းရင်း များစွာရှိပါတယ်။ အရေးကြီးတာက ၎င်းစိန်ခေါ်မှု(challenge)ကို အခွင့်အရေး(opportunity)အဖြစ် ဘယ်လို အသုံးချနိုင်မလဲ ဆိုတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။ မေးခွန်းပုံစံဖြင့် နည်းနည်းရှင်းပြကြရအောင်။ ဆရာကြီး Benedict Anderson က Nation(လူမျိုး/တိုင်းပြည်)ဆိုတာ imagined community (စိတ်ကူး ပုံဖော်ထားသော အသိုက်အဝန်း)ဟု အနက်ဖွင့်ထားပါတယ်။ ချင်းပြည်သူ ခပ်များများကို “ချင်းလူမျိုးရဲ့ အလျှားအနံ”ကို စိတ်ကူးပုံဖော်ခိုင်းရင် ဘယ်လောက်အထိ ပုံဖော်နိုင်မည်ထင်သဲ။ Rupert Emerson…

Read Full News

“သမီးကြီးရဲ့ အမှတ်တရပေးခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံးလက်ဆောင်”

DonBosco ဒီစာသားတိုတိုလေးအောက်မှာ ဖခင်ဖြစ်သူ လွှင့်တင်ထားတဲ့ ပန်းချီကားလေးတစ်ချပ်က မြင်ရသူတိုင်းရဲ့ ရင်ဘတ်ကို အစိမ်းလိုက် ဆွဲဆုတ် နင်းခြေသွားခဲ့ပါပြီ။ ပန်းရောင်သန်းနေတဲ့ စက္ကူနုနုလေးပေါ်မှာ ခဲတံရာရေးရေးလေးနဲ့ ပုံဖော်ထားတာက အညှာတစ်ခုတည်းကနေ တွဲလွဲခိုနေတဲ့ ချယ်ရီသီးလေး နှစ်လုံး။ အဲဒီချယ်ရီသီးလေးနှစ်လုံးကို အလယ်မှာ အသည်းနှလုံးပုံသဏ္ဌာန် ဖဲကြိုးလေးတစ်ခုနဲ့ ရစ်နှောင် ချည်နှောင်ထားပါတယ်။ အသက် ၁၀ နှစ်ဝန်းကျင် သမီးငယ်လေးရဲ့ ဖြူစင်တဲ့ စိတ်ကူးကမ္ဘာထဲက ချယ်ရီသီးနှစ်လုံးဟာ အတူတူ ကြီးပြင်းလာကြတဲ့ သူတို့ ညီအစ်မနှစ်ယောက်ကို ကိုယ်စားပြုနေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုရဲ့ မေတ္တာကြိုးကို ပုံဖော်ထားသလား ဆိုတာကတော့ ကာယကံရှင် သမီးငယ်လေးမှလွဲလို့ မည်သူမျှ တပ်အပ် မသိနိုင်တော့ပါ။ သိနိုင်တာတစ်ခုကတော့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လက ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ဒီရိုးရှင်းလှတဲ့ အနုပညာလက်ရာလေးဟာ အခုတော့ ဖခင်ဖြစ်သူအတွက် ဘယ်သောအခါမှ…

Read Full News

ကောက်သစ်စားပွဲ (ခေါ်) ချင်းနှစ်သစ်ကူးနေ့ကို ချင်းဘုံအမှတ်သညာအဖြစ် ကူးပြောင်းနိုင်မလား?

DonBosco ကောက်သစ်စားပွဲ (ခေါ်) ချင်းနှစ်သစ်ကူးနေ့ ကို ချင်းလူမျိုးများဟာ နှစ်စဉ် တောင်ယာရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ကောက်သစ်ပေါ်ချိန် (အောက်တိုဘာလ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း) ကျင်းပလေ့ရှိကြပါတယ်။ ကောက်သစ်စားပွဲ (ခေါ်) ချင်းနှစ်သစ်ကူးနေ့ဟာ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် ( ၁၉၄၈ -၁၉၆၂)ကာလက ချင်းပြည်နယ်မှာ တရားဝင်အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရမှုဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကနဦး ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရပေမဲ့လည်း ချင်းတိုင်းရင်းသားတွေဟာ မိမိတို့ ရောက်ရှိရာ ပြည်တွင်းပြည်ပ နေရာတိုင်းမှာ (၇၇) ကြိမ်မြောက် ချင်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို နိုင်ငံအနှံ့နဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စုစည်းဆင်နွှဲ ကျင်းပနေကြပါတယ်။ ချင်းနှစ်သစ်ကူးကို မိမိတို့ မျိုးနွယ်စုအလိုက် ဒေသန္တရအခေါ်အဝေါ်တွေနဲ့ နိုင်ငံတကာမှာ မတူညီတဲ့ နေ့ရက်တွေနဲ့ ကျင်းပကြသလိုပဲ၊ မြန်မာပြည်တွင်းမှာလည်း ချင်းလူမျိုး အများအပြား ရောက်ရှိနေထိုင်ကြတဲ့ ရန်ကုန်၊…

Read Full News

ပြည်နယ်တွေအမည်ထက် မြန်မာနိုင်ငံအမည်ကို အရင်ပြောင်းလဲဖို့လို

Salai Ceu Bik Thawng ပြည်နယ်တွေရဲ့အမည်တွေပြောင်းလဲသတ်မှတ်ဖို့အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်း​ဆောင်၊နေပြည်တော်သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) ၁၁ နှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “ပြည်နယ်တစ်ခုဟာ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်ဘဲ အဲဒီဒေသမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ လူမျိုးအားလုံးရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားကို အလေးထားဖို့ လိုပါတယ်၊ ဒေသတွင်းနေထိုင်သူအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်မယ့် ပြည်နယ်အမည် သတ်မှတ်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း အမျိုးသားစည်းလုံး ညီညွတ်ရေးကို ရှေးရှုပြီး အားလုံး ဝိုင်းဝန်းစဉ်းစားအဖြေရှာကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ် ” လို့ သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းထောက်ပြချက်ဟာ တစ်ဝက် မှန်တယ်လို့ ဆိုရမယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာသာသနာ ပေါင်းစုံ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံမှာ အရာရာတွင် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းက လွှမ်းမိုးတာမျိုး၊ မောင်ပိုင်စီးတာမျိုး မရှိသင့်။ အမျိုးသားတန်းတူရေး အရေးကြီးပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်ဒါဇင်ခန့်ရှိ(…

Read Full News

အိန္ဒိယရဲ့’ဆောင်းရာသီမြို့တော်’ အဖြစ် ရပ်တည်ဖို့ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဘယ်လိုကြိုးပမ်းနေလဲ?

မြန်မာပြည်က ချင်းလူမျိုးစစ်ဘေးရှောင်လူဦးရေသောင်းချီခိုလှုံရာဖြစ်ကာ ချင်းပြည်နယ်နဲ့နယ်နမိတ်ထိစပ်နေတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဟာ ပြည်နယ်တွင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီးပွားရေးကို တိုးချဲ့ဖို့နဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ “ဆောင်းရာသီမြို့တော်” (Winter Capital) အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေချိန်မှာပဲ ‘Mizoram Travel Fest 2026’ ခရီးသွားပွဲတော်ကို အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်က အိုက်ဇောလ် (Aizawl) မြို့မှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဆိုပါ ပွဲတော်ဟာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကဏ္ဍစုံက လုပ်ငန်းရှင်တွေ၊ ဧည့်လမ်းညွှန်နဲ့ ခရီးသွားအေဂျင်စီတွေ၊ ဒေသခံအိမ်တွင်းတည်းခိုခန်း (homestay) အသင်းအဖွဲ့တွေနဲ့ ရိုးရာအစားအသောက် ပညာရှင်တွေကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း တွေ့ဆုံစေခဲ့ပါတယ်။ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် အစိုးရ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနနဲ့ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရ ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ ပူးပေါင်းကျင်းပတဲ့ ဒီ ၃ ရက်တာ ပွဲတော်ဟာ ယဉ်ကျေးမှု၊ စွန့်စားမှုနဲ့ သဘာဝအခြေပြု…

Read Full News

မြန်မာအားလုံးကို တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းဖြစ်စေတဲ့ Joshua Van

“ မြန်မာပြည်ကိုချစ်တဲ့ မြန်မာတိုင်းက Van ကို ချစ်ခွင့်ရှိတယ် ၊ အားပေးခွင့်ရှိတယ် ” လို့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ထောက်ခံ လော်ဘီလို့ လူသိများတဲ့ မပုတုမာန်ပါပါပြောဆိုသံပါ။ မြန်မာနိုင်ငံဖွား ချင်းလူငယ်ဖိုက်တာ UFC ဖလိုင်းဝိတ်တန်းချန်ပီယံ Joshua Van ကို အားပေးလို့ ဖမ်းခိုင်းနေတဲ့ တပ်ထောက်ခံသူတချို့ကို Joshua Van မျက်နှာပါတဲ့ အိမ်ကျီဝတ်ပြီး မာန်ပါပါ တုံ့ပြန်ပြောဆိုထားတဲ့ မပုတုရဲ့ ရုပ်သံဗီဒီယို လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ တွေ့မြင်ရပါတယ်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတချို့က Joshua Van ဟာ အနီရောင်အမေ့သား ဖြစ်တယ်ဆိုကာ Joshua Van ကို အားပေးတဲ့ စစ်တပ်လော်ဘီ မပုတုကို ဖမ်းဆီးခိုင်းကြတာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ၊ မြန်မာစစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံအတွင်းမှာ…

Read Full News

ကျွန်တော်သိမြင်လေးစားသော နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးဗန်ကူလ်း

( Salai Okla Bik) ကြာတော့ကြာလှလေပြီ။ သို့သော်ငယ်ဘဝမှာတွေ့ရမြင်ရသည်မို့ ဘယ်မေ့နိုင်မလဲ၊ ကောင်းစွာမှတ်မိနေသေးသည်။ ၁၉၇၅ခုနစ် ဧပြီလ၊ မတူပီမြို့ စန်ဘောင်ရပ်ကွက် မင်းတပ်လမ်းဆုံတစ်နေရာ ညနေစောင်းပြီ။ ထိုစဥ်ကဟားခါး – မတူပီကားလမ်းသစ်ဖွင့်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ လူထုပရိသတ်ကြီးက ထောင်းသောင်းမကရှိနေမည်၊ ရေကန်ထဲက ငါးကလေးလိုဘဲ။ မကြာမီလူကြီးတွေရောက်ကြတော့မယ် ဝန်ကြီးနှင့်အဖွဲ့ လာကြတော့မယ်ဆိုလို့ ကျနော်တို့လူငယ်အချို့ကတော့တွေ့လိုမြင်လိုစိတ်ဆန္ဒနဲ့ သစ်ပင်ပေါ်တက်ကြသည်။ စန်ဘောင်ရပ်ကွက်ဥက္ကဌဦးဘီခေါက သစ်ပင်ပေါ်မတက်ကြနဲ့ ဆင်းဆင်း မဆင်းရင်ဆိုပြီးတုတ်တံနှင့်ခြိမ်းခြောက်ကြသည်။ထိုကြောင့်တို့ကလေးတွေက ကြောက်စိတ်နဲ့ပြန်ဆင်းကြသည်။ ပြည်နယ်မြို့နယ်အဆင့်လူကြီးတွေနဲ့တစ်ကွ လူထုပရိသတ်ကြီးကလမ်းဘေးဝဲယာ တန်းစီကြကာနေရာယူထားကြသည်။ မကြာမီ ကားပေါ်ကနေဆင်းလာသည့် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီးဗန်ကူးလ်က ရှေ့ဆုံးကထွက်လာရာ ဗိုလ်ကြီးအောင်ဆန်းသူရိယတိုက်ချွန်းက ပထမအလေးပြုပြီး သူကလည်းတည်ငြိမ်စွာပြန်အလေးပြုခဲ့သည်။ ကျွန်တော့်အနေဖြင့်ကလေးအမြင် အတွေးနဲ့ဘာမှမသိနားမလည် အထူးအဆန်းနဲ့မြင်တွေ့ပြီး ​ကြည်ညိုလေးစားအံ့သြခြင်းမှတစ်ပါးအခြားမရှိတော့ချေ။ အရင်လိုဘဝမျိုးနေချင်တယ် အလွမ်းတေးပမာ နှစ်နဲ့ချီကြာညောင်းခဲ့ပေမယ့် သတိရတမ်းတ မမေ့နိုင်လို့ ယနေ့တက်လူငယ်များကလည်းသိရှိမှတ်သားကြဖို့ ဤသည်ဂုဏ်​ပြုဆောင်းပါးရှည်ကို လက်လှမ်းမီသမျှ…

Read Full News

၂၅ နှစ်ပြည့် Joshua Van ရဲ့ ဒုက္ခသည်ဘဝကနေ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆီသို့

ဒီကနေ့ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံး ကိုယ်ခံပညာပေါင်းစုံ ကစားနည်းပြိုင်ပွဲ(UFC)ဖလိုင်းဝိတ်တန်းချန်ပီယံ မြန်မာပြည်ဖွား ဖိုက်တာ Joshua Van (ခေါ်)  Joshua Van Bawi Thawng ဟာ အသက် ၂၅ နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့ပါပြီ။ နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရတဲ့ ဒုက္ခသည်ဘဝကနေ ကမ္ဘာ့အဆင့်UFC ခါးပတ်ချန်ပီယံတစ်ဦး ဖြစ်လာတဲ့အထိ Joshua Van ရဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုဟာ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲခဲ့သလို၊ လူငယ်တွေအတွက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေတဲ့ စံပြခရီးလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ Joshua Van ဟာ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့မှာ မွေးဖွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူငယ်စဉ်ဘဝမှာ ချင်းပြည်ရဲ့နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ စစ်ဘေးဒဏ်တွေကြောင့် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်မှာပဲ မိသားစုနဲ့အတူ အိမ်နီးချင်း…

Read Full News

အသွင်ပြောင်းအစိုးရသစ်လက်ထက် ပြည်သူသိခွင့်မရ သေးတဲ့ အချက် ၅ ချက်

DonBosco ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက် ဒီကနေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းသိပ္ပံသိရှိပိုင်ခွင့်နေ့ (International Right to Know Day) မှာ Human Rights Myanmar (HRM) အဖွဲ့က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အငြင်းပွားဖွယ် ရွေးကောက်ပွဲတွေအပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ “ အသွင်ပြောင်းအစိုးရသစ်” လက်ထက် သတင်းအချက်အလက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန် ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီး အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းပြခဲ့ပေမဲ့ မြေပြင်မှာတော့ စစ်တပ်ရဲ့ လျှို့ဝှက်ဖုံးကွယ်တဲ့ အလေ့အထဆိုးတွေက ဆက်လက် ကြီးစိုးနေဆဲ ဖြစ်သလို၊ ပြည်သူလူထု အနေနဲ့လည်း အများပြည်သူ အကျိုးစီးပွားနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အခြေခံ အချက်အလက်တွေကို…

Read Full News

ချင်းအမျိုးသမီးတွေထဲက ပထမဆုံး B.A ဘွဲ့ရရှိသူ Pi Hlawn Kip Thluai

စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်။ ချင်းအမျိုးသမီးတွေထဲက ပထမဆုံး B.A ဘွဲ့ရရှိသူ သမိုင်းဝင် ချင်းအမျိုးသမီးကြီး Pi Hlawn Kip Thluai အသက် ၉၀ နှစ် ဟာ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်းသိရပါတယ်။ Pi Hlawn Kip Thluai ကို ချင်းပြည်နယ်၊ဖလမ်းမြို့နယ် Tlauhmun ရွာမှာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာမွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။သူမဖခင်ဟာ ဇာဟောင်မျိုးနွယ်စုနှင့် ဟွာလ်ငိုးမျိုးနွယ်စု အုပ်ချုပ်သူတိုက်သူကြီး Pu Thang Tin Lian ဖြစ်ပါတယ်။ Pi Hlawn Kip Thluai ဟာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့(B.A)ရရှိခဲ့သော ပထမဆုံးချင်းအမျိုးသမီး ဖြစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ပြည်ပမှာ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ်ရှိ…

Read Full News