Salai Okla Bik ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာအဟောင်းထဲက နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကိုယ်စား ချင်းပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီ ဥက္ကဌဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအီးကေကင်ငင်းမှ သီရိပျံချီဦးထပ်လှိုင်းအား နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ပထမအဆင့်ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည့် သတင်းစာဖြတ်ပိုင်း မထင်မှတ်ဘဲ မှတ်စုစာအုပ်ကြား၌ ​ရတနာတစ်ပါးအလားတွေ့မြင်သောအခါ အတိုင်းမသိဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူနေပါသည်။ စာအုပ်စာပေချစ်မြတ်နိုးသော အညတြကျွန်တော့်အတွက်ကား အမှိုက်ထဲကရွှေ နွံနစ်ထဲကပတ္တမြားလိုဘဲ။ ထို့ကြောင့်တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက်ထဲက အခြားစာအုပ်စာစောင်တွေထဲကလေ့လာသမျှ သူ့ဘဝပုံရိပ်ကောက်ကြောင်း တစေ့တစောင်း အရိုအသေပေးဂါရဝပြုသည့်အနေဖြင့် ဆောင်းပါးမတိုမရှည် စာကလောင်သွေးနေရခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၀၇ခုနစ်မတ်လတွင် ပလက်ဝမြို့နယ်လောင်းကဒူးရွာတွင် ဦးကိန်ထုန်းနှင့်ဒေါ်အန်ဆောက်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ထာ့လဲန်းဖြစ်သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်အနက် သုံးယောက်မြောက်သားဖြစ်သည်။ ငယ်စဥ်ကပလက်ဝမြို့၌ စတင်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ စစ်တွေစာစစ်ဌာနမှ သတ္တမတန်းအောင်မြင်သည်။ ထို့နောက်ပလက်ဝမြို့ပေါ်၌ ပြောင်းရွှေ့ကာ အခြေချခဲ့သည်။ သူ့အသက်ဆယ်နှစ်ကျော်အရွယ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာထုံးတမ်းစဥ်လာအတိုင်း ရှင်ပြုရလေသည်။ သူ့ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ ရှင်ပြုမင်ဂလာပြုသည်။ သူတိုရှင်ပြုမင်ဂလာပြုသည် ထိုအချိန်က ပလက်ဝမြို့ပေါ်၌ အခမ်းနားအကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်လေသည်။ မြို့ပေါ်ဆွေမျိုးများ၊ မြို့နီးနားရှိမိတ်သင်ဂဟများဖြင့် အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်လှသည်။…

ရေး – DonBosco Pu Tui Dim သည် ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ကို အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်၌ စတင်တည်ထောင်ရာတွင်ပါ၀င်သူဖြစ်ကာ ချင်းပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသတင်းဌာနဖြစ်သော ခေါနူးသုမ် (Khonumthung News) ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသားမီဒီယာများစုဖွဲ့သည့် ကွန်ရက် (BNI) ကို တည်ထောင်သူ၊ ချင်းလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF/A)ရဲ့တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Pu Tui Dim သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီ-ဟားခါးလမ်းပေါ်၌ စစ်ကော်မရှင်တပ်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ အခြားသော အရပ်သား ၉ ဦးနှင့်အတူ လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုခံရကာ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ရက်စက်စွာ နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခု ၂၀၂၅…

ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်း စစ်ကော်မရှင် လက်ချက်ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ တစ်နှစ်တာအတွင်း အမျိုးသမီး (၇၉၂) ဦးသေဆုံးခဲ့ရတဲ့အထဲ ချင်းပြည်နယ်က အမျိုးသမီး (၈) ဦးလည်း ပါဝင်တယ်လို့ မြန်မာ့အမျိုးသမီးသမဂ္ဂ(BWU) ရဲ့ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။ စစ်အုပ်စုရဲ့ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၆၂၁ ဦး၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် ၁၀၂ ဦး၊ မတရားသတ်ဖြတ်ခံရမှုကြောင့် ၃၉ ဦး၊ မြေမြှုပ်မိုင်းကြောင့် ၁၃ ဦး၊ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခံရမှုကြောင့် ၆ ဦး ၊ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်နွယ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်ခံရမှုတွေကြောင့် ၅ ဦး၊၊ ထောင်တွင်းဆေးဝါးကုသခွင့် မရရှိမှုတွေကြောင့် ၃ ဦး နဲ့ ကျည်ထိမှန်မှုကြောင့်…

ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ် ၊ ဟားခါးမြို့နယ်က တင်ဒါကုမ္ပဏီတချို့နဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တချို့ကို အမည်ပျက်စာရင်း ကြေညာပြီး ၎င်းတို့အနေဖြင့် ၁၅ ရက်အတွင်း လာရောက်ဖြေရှင်းခြင်းမရှိရင် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ သိမ်းပိုက်ပြီး ဟားခါးမြို့နယ်အတွင်း စီးပွားရှာနေထိုင်သွားလာခွင့် ပိတ်ပင်သွားမယ်လို့ CDF – Hakha Central Council က ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ CDF – Hakha Central Council က ကြေညာတဲ့ အမည်ပျက်စာရင်းမှာ ပါရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ စစ်အုပ်စုရဲ့ အစေတော်ခံ ဒုတိုင်းမှူး၊ ဗျူဟာမှူးကအစ ၊ ဝန်ကြီးချုပ် နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံးနဲ့ပူးပေါင်းပြီး အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနဲ့ ကိုယ်ကျိုးအတွက် နာမည်မျိုးစုံနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေထောင်နေကြတာလို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ တင်ဒါလုပ်ငန်းတွေမှာလည်း…

ဇန်န၀ါရီလ ၁၄ ရက်။ ချင်းပြည်နယ် ၊ ဖလမ်းမြို့နယ် ၊ ဟားခါး – ဖလမ်းကြားမှာရှိတဲ့ လဲန်သဲ ( Lente ) ကျေးရွာကို စစ်ကော်မရှင်က ဒီကနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့ မနက်အစောပိုင်း ၁ နာရီလောက်မှာ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း ၂ ကျောင်းနဲ့ အရပ်သားအဆောက်အအုံ တချို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်ဆီကသိရပါတယ်။ ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်က “ လဲန်သဲရွာက ဟားခါး -ဖလမ်းကြားမှာ ရှိတဲ့ ကျေးရွာဖြစ်တယ် နောက်ပြီး ဝေဘူလဘက်ကနေ စစ်ကြောင်းထိုးလာတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့တွေဟာ လဲန်သဲရွာဘက်ကနေ လာကြတာဖြစ်တယ် မနေ့ကလည်း အပြန်အလှန်ပစ်ခေတ်မှုတွေ ရှိတယ် လဲန်သဲရွာမှာ အရပ်သားမရှိတာက ကြာပြီ ဆိုတော့ မနေ့ညက…

ဇန်န၀ါရီလ ၁၃ ရက်။   မြန်မာစစ်ကော်မရှင်က ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေထဲမှာ ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတုန်းက Khonumthung သတင်းဌာနရဲ့ သတင်းသမားတစ်ဦးနဲ့ ၁၃ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် လူ ၁၀ ဦးကို ရက်ရက်စက်စက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်အပါအဝင် မြန်မာပြည်သူများအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အရှေ့တီမော(Timor-Leste) နိုင်ငံ၊ Dili မြို့က အစိုးရရှေ့နေရုံးမှာ တရားစွဲဆိုနိုင်ရေးအတွက်လျှောက်ထားစာကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့က တင်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီအမှုကို Chin Human Rights Organisation (CHRO) ရဲ့ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး Salai Za Uk ဦးဆောင်တဲ့အဖွဲ့ကနေ Myanmar Accountability Project (MAP) ရဲ့ ဝန်းရံပံ့ပိုးမှုနဲ့အတူ Timor-Leste နိုင်ငံအခြေစိုက် Da Silva Teixeira & Associados Lda ရှေ့နေအဖွဲ့က ရှေ့နေတွေဖြစ်တဲ့ Jose Teixeira နဲ့ Nuno…