(Special Analysis Report on 2025 Chin State Election) ရေးသားသူ – DonBosco မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အာဏာသိမ်းစစ်ကော်မရှင်က ကျင်းပခဲ့သော ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲသည် ချင်းပြည်နယ်အတွက် အကြီးမားဆုံးသော တရားဝင်မှု၊ကိုယ်စားပြုမှုအကျပ်အတည်း (Legitimacy Crisis) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည် ။ ချင်းပြည်နယ်၏ ၉ မြို့နယ်အနက် ၇ မြို့နယ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ လုံးဝကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသော ဟားခါး၊တီးတိန်နှင့်ခိုင်ကမ်းမြို့တို့တွင်သာ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်း ၁ အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ချင်းပြည်နယ် ရှိ စစ်တပ်မှ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဟားခါး…

ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်။ ပလက်ဝကောင်စီ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်းက နေရာ (၈) နေရာမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၊ ဒီဇင်ဘာလ တွေမှာ တော်လှန်ရေးကာလ ၊ ကြားကာလမှာ စိတ်ဝမ်းကွဲတာ၊တော်လှန်ရေးနှောင့်နှေးစေတဲ့ အခင်းအကျင်းမဖြစ်စေဖို့ ပလက်ဝကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး ဆလိုင်းအောင်လင်းနဲ့ဆမီးဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များပူးပေါင်းပြီး မြေပြင်လူထုတွေ့ဆုံပွဲတွေပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ပလက်ဝကောင်စီ က ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးကာလ၊ ကြားကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်၊ပလက်ဝမြို့နယ် တစ်မြို့နယ်အတွင်းမှာ အာရက္ခတပ်တော်(ULA / AA)အပါအဝင် ချင်းလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး ၄ ဖွဲ့က စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားလည်ပတ်နေတာဖြစ်ပြီး ဒီလိုအခင်းအကျင်း စိန်ခေါ်မှုတွေက စိတ်ဝမ်းကွဲစေတာမျိုး မဖြစ်စေဖို့နဲ့ တော်လှန်ရေးကို နှောင့်နှေးစေတဲ့ အခင်းအကျင်းမဖြစ်စေဖို့တို့ကို အဓိကထားပြီး ပလက်ဝကောင်စီ ထိန်းချုပ်နယ်မြေမှာ ပြည်သူလူထုနဲ့…

မှတ်တမ်းစုဆောင်းသူ – Lindy Meipaw Khithie ဦးမန်တလင်းသည် “နိုင်ငံရေးကို ကျွန်တော် သင်ယူခဲ့သည်မဟုတ်၊ မွေးရာပါဖြစ်သည်”ဟု ပြောကြားခဲ့သူ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ မရာလူမျိုးနွယ်စုများထဲမှ ပထမဦးဆုံးသော ပါလီမန်အမတ်နှင့် ပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ ဦးမန်တလင်းသည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ခိလှို (ဆဘောင်းပီ၏ မူလမူရင်းရွာနာမည်သည် ခိလှိုဖြစ်သည်။) ကျေးရွာ၌ အဘဦးတယ်မား၊ အမိဒေါ် လိုင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပါသည်။ မွေးချင်း(၈) ယောက်အနက် ခြောက်ဦးမှာ ကွယ်လွန်သွားကြပြီး၊ သူ့အစ်မ တစ်ဦးနှင့် ဦး မန်တလင်းတို့ နှစ်ဦးသာအသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် သေလွန်ပြီး သောသူ၏ အစ်ကို အစ်မများကဲ့သို့မသေပဲ အသက်ရှင်စေချင်၍ သူအားနတ်ဆိုးများက ရွံ့ရှာဖယ်ခွာပြီးမထိ ခိုက် စေရန် မွေးမွေးချင်းသူ့ကို…

ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်။ ကလေး – ဝေဘူလ – ဖလမ်း ကားလမ်းကို Institute of Chin Affairs ( ICA) ရဲ့ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုဖြင့် CNO ဒေသခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး လမ်းပြုပြင်ဖောက်လုပ်မှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ စစ်ရေးလှုပ်ရှားနေတဲ့ ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်(CNO/CNDF) က ဒီကနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့မှာ သတင်း ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေ စားနပ်ရိက္ခာရရှိဖို့နဲ့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အဆင်ပြေနိုင်ဖို့ ကလေး – ဝေဘူလ – ဖလမ်း ကားလမ်းကို ပြုပြင် ဖောက်လုပ်တာတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဖလမ်းမြို့နယ်အခြေစိုက် CNO / CNDF တပ်ဖွဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းတင်မီက ပြောပါတယ်။ CNO / CNDF တပ်ဖွဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ…

ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးနဲ့တီးတိန်မြို့နယ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း (၁) မှာ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာမှာ ချင်းပြည်နယ်မှ အနိုင်ရရှိသော အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၈ ယောက် နဲ့ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂ ယောက်စာရင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မှာ စစ်ကော်မရှင်လက်အောက်ခံ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေငြာပါတယ်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်နေရာမှာ ချင်းပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုပြီး အနိုင်ရရှိသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၈ ယောက်ဟာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီက ၆ ယောက်နဲ့ ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီက ၂ ယောက်ဖြစ်ကာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာမှာ ဟားခါးနဲ့တီးတိန်မြို့နယ်က အနိုင်ရရှိတဲ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂ ယောက်ဟာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးပါတီကဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း ၂ ကို ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း…

ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်အတွင်းရှိ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွေနဲ့ ပြည်သူ့ရေးရာ လုပ်ငန်းတွေကို မတူပီမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ မတူပီမြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ မတူပီမြို့နယ် ပြည်သူ့ညီလာခံကို ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ – ၃၁ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပခဲ့ပြီး အဲဒီညီလာခံကို ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ တိုက်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်ဆင့် တာဝန်ရှိသူတွေ နဲ့ မြို့နယ်အတွင်း လည်ပတ်နေတဲ့ ဌာနဆိုင်ရာ အကြီးအကဲတွေ ၊ မတူပီတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ချုပ် ( MRO )/ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ – မတူပီ ( CDF – Matupi) အကြီးအကဲတွေနဲ့ လူမှုရေး ၊ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်တွေ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀…

ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ် ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ စစစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့အကြား ဒီကနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မှာလည်း တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားနေပြီး စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ စစ်သုံ့ပန်းတချို့နဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းတွေကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိသလို ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဘက်က ကျဆုံးတဲ့ရဲဘော်တွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖလမ်းမြို့နယ် အခြေစိုက် ချင်းအမျိုးသားကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ( CNO/ CNDF) ရဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းတင်မီက ပြောပါတယ်။ CNO/ CNDF ရဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆလိုင်းတင်မီက “ဒီနေ့လည်း တိုက်ပွဲတော်တော်ပြင်းထန်နေပါတယ် ကျနော်တို့ဘက်က ကျတဲ့ရဲဘော်လည်းရှိတယ် နောက်ပြီး စစ်သုံ့ပန်းဖမ်းဆီးရမိတာတွေရော လက်နက်သိမ်းဆည်းရမိတာတွေလည်းရှိတယ် စစ်သုံ့ပန်း ဘယ်နှယောက် ဖမ်းဆီးရမိတယ် လက်နက်ဘယ်လောက် သိမ်းဆည်းရမိလဲဆိုတာတော့ ကျနော်တို့ အတည်ပြုလို့မရသေးပါဘူး ဒီနေ့ဟာတော့” လို့ပြောပါတယ်။ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ၃…

ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ် Halta ရွာနဲ့ Haiphai ကျေးရွာတွေကိုစစ်ကော်မရှင်တပ်က မနေ့ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ ည ၁၂ နာရီဝန်းကျင်လောက်မှာ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ မိသားစုဝင် သားအမိ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ အပြင်းအထန် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ စစ်ကော်မရှင်တပ်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် Halta ကျေးရွာက ဒေသခံမိသားစု တစ်စုဟာ အသက်မပြည့်သေးတဲ့ ကလေးငယ်နှစ်ဦးနဲ့ မိခင် အသက် ၄၀ ကျော်အရွယ်ဟာ အခင်းဖြစ်တဲ့နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူဟာ ဗုံးစစိုက်ဝင်လို့ အပြင်းအထန် ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အခုလို စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဟားခါးမြို့နယ်က Halta ရွာနဲ့ Haiphai ကျေးရွာကနေ အရပ်သားနေအိမ်တချို့လည်း ထိခိုက်ပျက်စီးတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့လည်း…

ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်။ ချင်းပြည်နယ်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ် ၊ အာဆီယံအမွအနှစ် ခေါနူးသုမ်(ဆုမ်)နတ်မတောင်သဘာဝသစ်တော ဧရိယာအတွင်း သစ်ခိုးထုတ်တဲ့ အမှုပေါင်းဟာ ၂၀၂၄ – ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အမှု ၁၆ မှုရှိခဲ့ပြီး အဲဒီအမှုများအတွက် အရေးယူထားတာရှိသလို သစ်တောကြိုးဝိုင်းရဲ့တချို့နေရာတွေ တောင်ဂတုံးဖြစ်လာတဲ့အထိ အခြေအနေ ဆိုးရွားလာနေတယ်လို့ ကန်ပက်လက်မြို့နယ် မြို့နယ်ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့မှုးရုံး မြို့နယ်မှုခင်းတာဝန်ခံက ပြောပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒေသခံပြည်သူတချို့ဟာ မည်သည့် ဥပဒေမှ မရှိတော့ဘဲ လုပ်ချင်ရာလုပ်လို့ရတယ် ဆိုပြီး အချို့က ဘိုးဘွားပိုင်ကို အကြောင်းပြုကာ နတ်မတောင် သစ်တောဧရိယာ ဖြစ်သည်ကို သိထားသော်လည်း တားမြစ်သစ်တောထွက် သဘာဝသံဇာတတွေကို ခိုးယူထုတ်လုပ်ရောင်းချတာ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအတွင်း လူနေအိမ်တွေဆောက်လုပ်တာ ဥယာဉ်ခြံမြေအဖြစ် ခုတ်ထွန်ရှင်းလင်းတာ နဲ့ ကိုယ်ကျိုးအတွက် မြေနေရာရောင်းချတာ…