ဆောင်းပါး

By ဟာရှိန်း လွမ်းရသောနှစ်များဖြစ်ပါသည်။ ကျောင်းလမ်းထိပ်ရှိ စိန်ပန်းပြာများသည် ကျနော်တို့ တေးသီသံဖြင့်ပွင့်သောနှစ်များဖြစ်ပါသည်။ ကျနော်တို့၏ ညနေကျောင်းဆင်းချိန်များသည် ကောင်မလေးများကို မင်းနဲ့မှချစ်တတ်ပြီ ၊ရင်ခုန်ရလွန်းလို့ရူးမှာပဲ ဟု ဖိုသံပေးခဲ့ကြသော လေပြည်ညှင်းသွဲ့သံများကို တင်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ မင်းအတွက်အချိန်တိုင်းတွေး ဘုန်းကြီးကျောင်းက ကောင်မလေးသည် ဥပုသ်နေ့နောက်တစ်ရက် စာသင်ချိန်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့နောက် ပြန်ဆုံမယ့်ညနေသည် ပျံဝဲရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဘဝနဲ့ရင်းပြီးချစ်မယ့်သူကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် လှပသော လေနှင်သူပိုးရည်ကို တိပ်ကာဗာမှဖြတ်ယူ၍ စာအုပ်ကြားညှပ်သိမ်းထားရသော နေ့များဖြစ်ပါသည်။ ထို့နောက်တွင်တော့ ထွဏ်းခမ်သည် ပျောက်ဆုံးဝိဉာဥ် အဖြစ် ရောက်လာသည်။ စွမ်းအားမှ ကျေးလက်တောတန်းဆီ နှုတ်ဆက်မျက်ရည်ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါနှစ်များ၏ တခုသောဖေဖော်ဝါရီလ။ပျောက်ဆုံးဝိဥာဥ် တေးစီးရီးထွက်ပြီး များမကြာမီ ချင်းအမျိုးသားနေ့ဖြစ်ပါသည်။ထွဏ်းခမ်ရောက်လာသည်။ စတိတ်စင်ပေါ်မှ ညကောင်းကင်စက်ဝန်း၏ စန္ဒာလမင်းဆီလက်ညိုးထိုး၍ ချစ်သူ့လမင်းဟု မြည်တမ်းသံသည် ပဲ့တင်ထပ်သွားသည်။ ငါမြင်ဖူးသမျှ လမင်းတွေထဲမှာ ထွဏ်းခမ်လက်ညိုးထိုးလိုက်တဲ့ လမင်းက အသာဆုံး…

“ရုံးမတက်နှင့် ရုန်းထွက်”“အိမ်မှာနေပါ ဇိမ်နှင့်ဇိမ်နှင့်” ကြားခဲ့ဖူးသောစကားလုံးများကအိမ်မက်ပမာ… ပြည်သူတွေကကျွေးထားမယ် ဆိုသည့်စကားများကြောင့် CDM လုပ်ခဲ့ကြသည်မဟုတ်။ စစ်အာဏာရှင်ကိုမကြိုက်၍ ၊ စစ်အာဏာရှင်အောက်မှာ မနေလို၍ မိမိတို့ ခံယူချက်ဖြင့် ရာထူး လစာ အခွင့်အလမ်းများအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ကာ အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးလမ်းကြောင်းကိုလျှောက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အများစုကခြောက်လ တစ်နှစ်ခန့်သာကြာမည်ဟု ထင်ခဲ့ကြသော်လည်း စစ်တပ်မှ ကြိုတင်ကြံစည်မှုနှင့် အာဏာသိမ်းခြင်းဖြစ်၍ လေးနှစ်ကျော်ကာလအတွင်းမပြုတ်ကျနိုင်သေးပါ။ ဤကာလအတွင်း CDM များ မည်ကဲ့သို့ ရှင်သန်ရပ်တည်ကြသနည်း။ တော်လှန်ရေး အစပိုင်းတွင် ဦးဆောင်ဦးမှုပြုခဲ့ကြသော CDM များအရေးကို ယခုတွင်မည်သူမျှဂရုမစိုက်၊စိတ်မဝင်စားကြတော့။ အချို့မှာပင်ပန်းခက်ခဲသော၊ မိမိတို့မကျွမ်းကျင်သော အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းများကို ပြောင်း၍လုပ်ကိုင်ရသည်။ တစ်ချို့မှာ အလုပ်အကိုင်မရှိ မိဘဆွေမျိုးများအထောက်အပံ့ဖြင့် နေကြရသည်( အချို့မှာ မျက်နှာငယ်စွာဖြင့်)။ တစ်ချို့မှာ မိမိတို့ချစ်ရသောတိုင်းပြည်ကိုပင်စွန့်ခွာ၍ အသက်ရှင်ရပ်တည်နိုင်ရန်အလို့ငှာ တိုင်းခြားပြည်ခြားတွင် အလုပ်သမားဘဝ ရောက်ခဲ့ကြရသူတွေ ဒုနှင့်ဒေး။ ချင်းပြည်နယ်တွင်ကျန်ရှိနေသေးသော…

ဆလိုင်းခင်တလင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့၊ ယူအယ်အေ/အေအေ၏ ပြောခွင့်ရ ခိုင်သုခ၏ သတင်းထောက်များ၏ မေး မြန်းချက်အပေါ် ဖြေကြားချက်အချို့ (ချင်းပြည် ပလက်ဝမြို့နယ်ကိစ္စအပေါ် ဖြေကြားချက်)သည် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်း ပုံအ‌ခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်အချို့ အသက်ဝင်မှု/မဝင်မှုနှင့် ပက်သက်ပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့် တော်လှန်ရေးအင် အားစုများ (EAOs)နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် နွေဦးတော်လှန်ရေး အင်အားစု များ(PDFs)အကြား တိုးတိုက်မှုများမှာ ကဏ္ဍစုံမှာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ထင်ဟပ်စေပြီး အဆိုပါ တိုးတိုက်မှုများ မှာ ထင်ထားသည်ထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာနိုင်ကြောင်း တွေ့ရပြီး တော်လှန်ရေး၏ အရုဏ်ဦးလည်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့ နိဂုံးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်ကို သတိချပ်သင့်သည်။ သို့ဖြစ်၍ နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလ နေရာအနှံ့ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်မြေသိမ်းပိုက်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဖော် ဆောင်မှုအကြား…

Shing Gei Ngai မိမိတို့ချင်းတောင်ဒေသမှာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ထူးထူးခြားခြား ဖြစ်တည်တွေ့ရှိမှုကို ​ပြည်သူတွေကို သိစေချင်လို့ အသိပေးတော့ တစ်ချို့လူတွေဘာလဲ ဆိုတာသိချင်ကြတယ်၊တဖက်ကလည်း မတရား စီးပွားရေး လောဘသားတွေ ကိုလည်းကြောက်ရသေးတယ်၊ကျနော့်တို့ချင်းလူမျိုးများရဲ့အဖိုးတန် ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ပစ္စည်းတွေ သဘာဝအမွေအနှစ် တွေကို စီးပွားရေး လောဘသားတစ်စုက မတရားသဖြင့် ကိုယ်ကျိုးအတွက် ပြည်တွင်း/ပကို ရောင်းစားကြလို့ ကုန်သ​​​​လောက်ဖြစ်နေပါပြီ၊ကိုယ့်ထမင်းထုပ် သူများကိုပေးလိုက်တော့စားစရာမရှိတော့ဘူး၊ရဟန်းစားရသောဆွမ်းတစ်နပ်လို ကုသိုလ်ရရင်တော့ကောင်းမှာပေါ့၊ကိုယ့်ဆီမှာပဲရှိတဲ့ ရှားပါးသစ်ခွကိုပါ ထိုင်းကို ခိုးရောင်းစားတာလည်းသိကြပါတယ်၊အပြစ်အရမ်းကြီးပါတယ်၊ကျနော်တို့ ထိန်းသိမ်းရေးသတင်းအချက်အလက်နဲ့ ပါတ်သက်လာရင် နိုင်ငံတကာကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု ရှိတော့သိရတယ်၊ကိုယ်ကျိုးအတ္တသမား တွေကတော့ ကျနော့်ကိုမုန်းမှာပါ၊သတ်တောင်သတ်ချင်ခဲ့ကြတယ်၊ လွန်ခဲ့သော ၂၀၀၂ ခုနှစ်က မင်းတပ်ခရိုင် ခ ယ က ဉက္ကဌနဲ့အတူ နယ်ဆင်းခရီးအတူသွားကြတယ်၊ ချင်းအဖိုးကြီးက ခ ယ က ဉက္ကဌ ကိုလာကြိုတော့ သူက…

ဒက်စမွန် နွေဦး ညစ်ညူး သောစကား တစ်ခွန်းကိုမျှ သင်တို့နှုတ်ထဲက မထွက်စေနှင့်။ ကြားနာသော သူတို့၏ အကျိုးကို ပြုစုစေခြင်းငှာ၊ တည်ဆောက်စရာဘို့ ကောင်းသော စကားကိုသာ သုံးဆောင်ကြလော့။ ရွေးနှုတ်ခြင်း နေ့ရက်တိုင်အောင် သင်တို့ကို တံဆိပ်ခတ်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်ကို စိတ်မနာစေကြနှင့်။ ခပ်သိမ်းသော စိတ်တိုခြင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ အော်ဟစ် ငေါက်ငေါ်ခြင်း၊ သူ့အသရေပျက်အောင် ပြောဆိုခြင်း တို့ကို၎င်း၊ ခပ်သိမ်းသော မနာလိုခြင်းကို၎င်း၊ သင်တို့မှ ပယ်ရှားကြလော့။ အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုခြင်း၊ သနားစုံမက်ခြင်း၊ ဘုရားသခင်သည် ခရစ်တော်ကြောင့် သင်တို့၏အပြစ်ကို လွှတ်တော်မူသကဲ့သို့ အချင်းချင်း အပြစ်လွှတ်ခြင်း ရှိကြလော့။ဧဖက်ဩဝါဒစာ ၄း၂၉-၃၂ ဇာတ်လမ်းအစ မီးပွားတွေ ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၂ ခုကို ပူပေါင်းတပ်ဖွဲ့သိမ်းပိုက်ပြီး ချင်းတော်လှန်ရေး…

Aung Lian လုံခြုံရေးစိန်ခေါ်မှုကြားက စစ်ကောင်စီဟာ ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ထန်တလန်၊တီးတိန်မြို့နယ်ထိိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ကျန်မြို့နယ်များကို ချင်းလက်နက်ကိုင်များကထိန်းချုပ်ထားနေဆဲပါ။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတုန်းက ပလက်ဝမြို့နယ်သည် တိုက်ပွဲအပြင်းထန်ဆုံးကာလဖြစ်၍ ရွေးကော်က မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ဘဲ မဲဆန္ဒနယ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ပလက်ဝမြို့နယ် မဲပေးဦးရေ ၅၀၀၀၀ကျော် ရှိပေမဲ့ မဲလာပေးသူတွေက ၄၀၀၀ကျော်နဲ့ အထမြောက်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ၂၀၂၀တုန်းက ပလက်ဝမြို့နယ်ကို အခြေခံပြီး ရွေးကောက်ပွဲမဖြစ်မနေလုပ်ရမဲ့သဘောဖြစ်ပါမည်။ ယခုပြင်ဆင်လိုက်တဲ့ ပြည်သူ့၊အမျိုးသား၊တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ဥပဒေမှာ နိုင်သူအကုန်ယူစနစ်နှင့်အချိုးကျစနစ် ၂မျိုးသုံးပြီးကျင်းပသွားမည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အရင်ကျင်းပပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ကို ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလမှာကျင်းပမှာလား။ အခုပြင်ဆင်ထားတဲ့ဥပဒေအရတော့ နိုင်သူအကုန်ယူစနစ်အရင်ကျင်းပပြီး အချိုးကျစနစ်ကို နောက်မှကျင်းပမဲ့သဘောဖြစ်လိမ့်မည်။ ၁။ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အဓိက ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်သည့် ဥပဒေ ၄/(က)မှာ တစ်မြို့နယ်တွင် တဦးသည် နိုင်သူအကုန်ယူစနစ်ဖြစ်ပြီး ၄/(ခ)မှာ ကျန်တဦးမှာ အချိုးကျစနစ်ဖြစ်သည်။ အချိုးကျအတွက် မြို့နယ်များစုစည်း၍…

ဆမ်မာန်း ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်(AA)က သိမ်းပိုက်ထားသည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှစပြီး တစ်နှစ်ကျော်အတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့် ရာဇဝတ်မှုများသည် အနည်းဆုံး လေးကြိမ်ထက်မနည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်များသည် ဒေသခံအမျိုးသမီးများ၏ ဘဝများကို ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် မလုံခြုံမှုအတွင်း နစ်မြှုပ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ဆမီးမြို့၊ AA. စခန်းအနီးတွင် ဒေသခံချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ရခိုင်စကားပြောသည့် အမည်မသိလူတစ်စုက အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ပြီး သတိလစ်သည်အထိ ရိုက်နှက်ကာ ချောင်းစပ်တစ်‌နေရာတွင် စွန့်ပစ်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးက “ဒီလိုရက်စက်မှုတွေက ကျွန်မတို့ရွာထဲမှာ ဘယ်သူမှ လုံခြုံမှုမရှိတော့ဘူးလို့ ခံစားရစေတယ်။ ပလက်ဝကို အေအေ မရောက်လာခင် အချိန်မှာဆိုရင် အခုလိုမျိုး ဖြစ်ရပ်တွေမရှိဖူးပါဘူး။”…

DonBosco အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့က ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး ( UNHCR – India ) ရုံးရှေ့မှာ ချင်းဒုက္ခသည်ကော်မတီ ( CRC) ဦးဆောင်မှုနဲ့ မြန်မာ/ချင်းစစ်ဘေးရှောင်ဒုက္ခသည်တွေဟာ ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေးရရှိဖို့ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့ကစလို့ ဒီကနေ့ဇူလိုင် ၃၀ ရက် ထိ နေ့စဉ်ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒဖော်ထုတ်နေကြ ပေမယ့် UNHCR ဖက်က ဒီကနေ့အချိန်ထိ ဘာမှမတုံ့ပြန်တဲ့အတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံရောက် ဒုက္ခသည်များအရေး လျစ်လျူရှုခံရတော့မလားဆိုပြီး ဆန္ဒဖော်ထုတ်နေတဲ့ဒုက္ခသည် တွေဟာ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ “UNHCR ကလည်းကျမတို့ကိုစောင့်ကြည့်နေတာဖြစ်တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ ရပ်တော့မလားဆိုတာမျိုးတွေစောင့်ကြည့်နေတာဖြစ်တယ်။ ကျမတို့အစပျိုးတဲ့ဟာကို အောင်မြင်သည်အထိ ဆက်လျှောက်ရမှာဖြစ်တယ်။ ကျမတို့ပိုပြီးစည်းလုံးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ကျမတို့အခွင့်အရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေတာဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်အလုပ်ကိုတောင်နားတာ၊ တစ်ချို့ အလုပ်ပြုတ်ခံပြီး ဆန္ဒပြပွဲမှာပါဝင်နေတာဖြစ်တယ်” ဒါကတော့ လက်ရှိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့မှာ…

Chin World Media January 03, 2016 တချိန်က မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အမျိုးသမီးဘောလုံးပွဲများတွင် အားကစားသတင်းကြေညာသူမှ “မိုင်နီလာထွေး၊ မိုင်နီလာထွေး” ဟူသော အမည်ကို ထပ်ခါတလဲလဲရွတ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ထိုအမည်ကို ကြားတိုင်း အမည်ရှေ့တွင် ပါရှိသော “မိုင်” ဟူသည့် နာမဝိသေသနကြောင့် ချင်းအမျိုးသမီးဖြစ်မည်ဟု ပွဲကြည့်ပရိတ်သတ်များ ခန့်မှန်းသုံးသပ်ခြင်းခံရသူ၊ မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အမျိုးသမီးအသင်းတွင် (၁၃) နှစ်ကျော်ကြာ အဓိကတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကျောနံပါတ် (၉) အား ဝတ်ဆင်ကာ ကစားခဲ့သူ မိုင်နီလာထွေးအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဇန်န၀ါရီလ ၃ ရက်မှာ သူမနေထိုင်ရာ ကလေးမြို့ရှိနေအိမ်တွင် Chin World Media အဖွဲ့မှ သွားရောက်လည်ပတ်ကာ၊ သူမ၏ကစားသမားဘဝအတွေ့အကြုံများကို တွေ့ဆုံစကားစမြည်ပြောခွင့်ရရှိခဲ့ပါသည်။ CW။ မိသားစုနဲ့ ဖြစ်စေ၊ မိုင်နီလာထွေးရဲ့အကြောင်းကို အနည်းငယ်မိတ်ဆက်ပေးနိုင်မလား။မိုင်နီလာထွေး။ ကျမ နာမည်ရင်းကတော့- Mai…

By Shing Gei Ngai ” Future Seheme For Sustainable Green Economy  in Chin State” ကမ္ဘာ့သစ်တောကြီီးများပျက်စီးဆုံးရှုံးလာမှုကြောင့် လွန်စွာပူပြင်းသည့် ရာသီဉတုပြောင်းလဲမှုအန္ဒရာယ် ခြိမ်းခြောက် ခံစားနေကြရပြီး ရေကောင်းရေသန့် အစားအစာပြတ်လပ် လာမှုသည် နေ့စဉ်လူ့အသက် သန်းပေါင်းများစွာ သေကြေဆုံးရှုံး ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါသည်၊၂၀၅၀ ခုနှစ်ရောက်လျှင်ရာသီတုဒဏ်ဆိုးရွားစွာ ခံရနိုင်မှု အညွှန်းကိန်းအရ မြန်မာနိုင်ငံသည် ထိပ်ဆုံးစာရင်းထဲ ပါဝင်နေပါသည်၊ရာသီဉတုဆိုးရွားမည့်ခြိမ်းခြောက်မှု ဘေးအန္ဒရာယ်ကိုဖြေလျှော့နိုင်ရန် ဂေဟစံနစ်အခြေခံသော သစ်တောရေရှည်တည်တံ့စေမည့် စီမံအုပ်ချုပ်မှုဖြင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်မည့် စိုက်ပျိုးရေးစံနစ်ထူထောင်ပြီး လူ့သားများ ဘဝရှင်သန် ရပ်တည်နိုင်ရန် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်းမှအပအခြားနည်းလမ်းမရှိပါ၊ Agroforestry ဆိုတာဘာလဲ? *သ်ီးနှံ သစ်တော  ရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်း*ဟု World Agroforestry Organization ကရိုးရိုးရှင်းရှင်း အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်၊မြေအသုံးချလိုမှု လုပ်ငန်းအမျိုးစားပေါ် နည်းစံနစ်ရွေးချယ်မှုအနဲငယ်ကွဲပြားသည်မှအပ ရည်ရွယ်ချက်မကွဲပြားပါ၊စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်စွမ်းအားမြင့်မားသောအကျိုးအမြတ်များပြားသည့်အပြင်…