မဏိပူရ်ပဋိပက္ခ၊ ခြံစည်းရိုးစီမံကိန်းနှင့် ချင်းစစ်ဘေးရှောင်များရဲ့ ကံကြမ္မာ

DonBosco

မဏိပူရ်ပြည်နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ အစိုးရအနေနဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ သန္နိဋ္ဌာန်ချထားတယ်လို့ ပြည်နယ်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Govindas Konthoujam က ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့မှာ ပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ အတည်ပြုပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

ဝန်ကြီးက ငြိမ်းချမ်းရေး ပြန်လည်ရရှိဖို့အတွက် ပြည်သူတွေ ပူးပေါင်းပါဝင်ကြဖို့နဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေလုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းထားသလို၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ တရားမဝင် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ အဖွဲ့တွေကိုလည်း အမြစ်ပြတ် တိုက်ဖျက်သွားမယ်လို့ ဗဟိုနဲ့ ပြည်နယ်အစိုးရကိုယ်စား ကတိပြုလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန (MHA) နဲ့ နိုင်ငံတကာ သတင်းဌာနတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလက စတင်ခဲ့တဲ့ မေတေး (Meitei) နဲ့ ကူကီး (Kuki) အကြား ပဋိပက္ခအတွင်း လူပေါင်း ၂၂၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆၀,၀၀၀ ကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ ၃၅၀ ကျော်နဲ့ ကျေးရွာပေါင်း ရာနဲ့ချီ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသလို၊ အဆိုးရွားဆုံးအချက်ကတော့ လူမျိုးစုနှစ်ခုကြားမှာ လုံးဝဥဿုံ ကွဲပြားသွားတဲ့ “Buffer Zones” (ကြားခံနယ်မြေ) တွေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် နယ်မြေဖြတ်ကျော်ခွင့် မရှိတော့တဲ့အထိ အခြေအနေတွေ ဆိုးရွားနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရဟာ မဏိပူရ်ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (Governor) ဦးဆောင်ပြီး လူမျိုးစုအသီးသီးက ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပါဝင်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီ (Peace Committee) တစ်ခုကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေမဲ့၊ နှစ်ဖက်အစုအဖွဲ့တွေကြားမှာ ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့နေတာကြောင့် ထိရောက်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဘူးလို့ ဒေသတွင်း သတင်းလေ့လာသူတွေက ထောက်ပြကြပါတယ်။

ဒီပြဿနာကို အခုထိ ရှည်ကြာစေပြီး အဆင်မပြေဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအချက်ကတော့ “နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်စိတ်” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကူကီးလူမျိုးစု အဖွဲ့အစည်းတွေ (ဥပမာ- ITLF နဲ့ COTU) က သူတို့အတွက် သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ (Separate Administration) ရဖို့ တောင်းဆိုနေကြပေမဲ့၊ မေတေးအဖွဲ့အစည်းတွေ (ဥပမာ- COCOMI) ကတော့ ပြည်နယ်နယ်မြေ တည်တံ့ရေးအတွက် တစ်လက်မမှ အလျှော့ပေးမှာမဟုတ်ဘူးလို့ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ထားကြပါတယ်။ ဒီလို ရပ်တည်ချက် ပြင်းထန်နေတာဟာ ပဋိပက္ခကို အဖြေရှာမရဘဲ ကြာရှည်စေတဲ့ အဓိကအချက်ဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ကြပါတယ်။

ပြည်နယ်အတွင်း တင်းမာမှုတွေကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စေခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကတော့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Gelmol ပစ်ခတ်မှု ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါနေ့ မနက်ပိုင်းက Bishnupur ခရိုင်အတွင်းမှာရှိတဲ့ နေအိမ်တစ်လုံး ဗုံးနဲ့ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး အပြစ်မဲ့ ကလေးငယ် ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဒေသခံ မေတေးလူမျိုး ၅၀၀ ခန့်ဟာ အနီးနားရှိ ဗဟိုအရံရဲတပ်ဖွဲ့ (CRPF) စခန်းကို သွားရောက်ဝိုင်းရံ ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ CRPF တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဘက်က သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၃ ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ ဒီကိစ္စအပေါ် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု (Judicial Inquiry) လုပ်ပေးဖို့ ဒေသခံတွေက ပြင်းပြင်းထန်ထန် တောင်းဆိုနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတောင်းဆိုချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဝန်ကြီး Konthoujam ကတော့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးဖို့ လိုအပ်သေးတယ်လို့သာ ဆိုထားပြီး၊ သေဆုံးခဲ့တဲ့ အရပ်သား ၃ ဦးရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကိုတော့ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့မှာမှ မိသားစုဝင်တွေထံ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးကာ ဈာပန ကျင်းပနိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ထိစပ်နေတဲ့ ကီလိုမီတာ ၁,၆၄၃ ရှည်လျားတဲ့ နယ်စပ်တစ်ခုလုံးကို ခြံစည်းရိုးခတ်ဖို့နဲ့ လွတ်လပ်စွာ ကူးသန်းသွားလာခွင့် (FMR) ကို ရပ်ဆိုင်းဖို့ စီမံကိန်းချမှတ်ထားပါတယ်။

 ဒီစီမံကိန်းအပေါ် မဏိပူရ်အစိုးရက ထောက်ခံနေပေမဲ့ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် လာလ်ဒူဟောမား ကတော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ထားပါတယ်။ မဏိပူရ်အစိုးရက ခြံစည်းရိုးခတ်တာကို လုံခြုံရေးနဲ့ တရားမဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တယ်လို့ ရှုမြင်ပေမဲ့၊ ဝန်ကြီးချုပ် လာလ်ဒူဟောမား ကတော့ ချင်းနဲ့ မီဇိုဟာ သွေးသားရင်းချာ ညီအစ်ကိုတွေဖြစ်လို့ ခြံစည်းရိုးခတ်တာဟာ မိသားစုတွေကို အတင်းခွဲပစ်လိုက်သလို ဖြစ်မယ်လို့ အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်ကော်မရှင်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ချင်းပြည်နယ်ဘက်ကနေ မဏိပူရ်အတွင်းကို စစ်ဘေးရှောင်တွေ အမြောက်အမြား ဝင်ရောက်လာတာဟာ လက်ရှိပဋိပက္ခကို ပိုမိုပြင်းထန်စေတဲ့ အချက်တစ်ချက် ဖြစ်လာပါတယ်။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနဲ့အတူ “တရားမဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်အပေါ် အခြေခံပြီး တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် “အမြစ်ပြတ်တိုက်ဖျက်ရေး” ဆိုတဲ့ ခံယူချက်တွေ ပြင်းထန်နေတာကလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစကို အကြီးအကျယ် ပိတ်ဆို့နေစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရအပေါ် ကူကီးတွေက ဘက်လိုက်တယ်လို့ စွပ်စွဲနေကြတာကြောင့် အစိုးရရဲ့ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုတွေဟာလည်း ယနေ့ထက်ထိ ထိရောက်မှုမရှိဘဲ ဖြစ်နေရပါတယ်။

လက်ရှိအချိန်အထိ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်က ပြည်နယ်နှစ်ခုမှာ ခိုလှုံနေတဲ့ မြန်မာစစ်ဘေးရှောင်ဦးရေဟာ စုစုပေါင်း ၆၀,၀၀၀ ကျော်ရှိနေပြီး ပြည်နယ်အလိုက် သိသိသာသာ ကွဲပြားနေပါတယ်။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ အစိုးရစာရင်းအရ ချင်းစစ်ဘေးရှောင် ၃၅,၀၀၀ ကျော် (အချို့အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများစာရင်းများအရ ၅၀,၀၀၀ ကျော်) ရှိနေပြီး၊ မဏိပူရ်ပြည်နယ်အတွင်းမှာတော့ စစ်ဘေးရှောင် ၁၀,၀၀၀ ကနေ ၁၅,၀၀၀ ကြား ရှိနေတယ်လို့ ဒေသတွင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ခန့်မှန်းရပါတယ်။

 မီဇိုရမ်ဘက်က စစ်ဘေးရှောင်တွေဟာ မြို့ပြနဲ့ ကျေးရွာတွေမှာပါ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပေမဲ့ မဏိပူရ်ဘက်မှာတော့ ပဋိပက္ခတွေကြောင့် နယ်စပ်အနီးက ကူကီးကျေးရွာတွေမှာပဲ အဓိက စုစည်းနေထိုင်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ဘေးရှောင်အရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် မီဇိုရမ်နဲ့ မဏိပူရ်အစိုးရတို့ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲပုံဟာ လုံးဝကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေပါတယ်။ မီဇိုရမ်အစိုးရက စစ်ဘေးရှောင်တွေကို “သွေးသားရင်းချာ ညီအစ်ကိုများ” အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေကို အိတ်ဖွင့်ပေးထားပါတယ်။

ပြည်နယ်အစိုးရကိုယ်တိုင်က စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက် ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေ လုပ်ဆောင်ပေးသလို၊ စာသင်ကျောင်းတွေမှာလည်း တက်ရောက်ခွင့်ပြုထားပြီး အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရက ပြန်နှင်ထုတ်ဖို့ ဖိအားပေးတာကိုတောင် ဝန်ကြီးချုပ် လာလ်ဒူဟောမားက ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းဆန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ မဏိပူရ်ပြည်နယ်အစိုးရဟာ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို “တရားမဝင် ကျူးကျော်သူများ” နဲ့ “လုံခြုံရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှု” အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး အလွန်တင်းကျပ်တဲ့ မူဝါဒကို ကျင့်သုံးနေပါတယ်။

စစ်ဘေးရှောင်တွေကို စိစစ်ဖော်ထုတ်ပြီး နေရပ်ပြန်ပို့ဖို့ အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းနေသလို၊ ဇီဝအချက်အလက် (Biometrics) ကောက်ယူတာတွေကိုလည်း ဗဟိုရဲ့ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်နယ်တွင်းက မေတေး-ကူကီး ပဋိပက္ခကြောင့် စစ်ဘေးရှောင်တွေဟာ နေရာချထားရေးမှာလည်း အစိုးရရဲ့ ကူညီမှုထက် ဖိအားပေးမှုတွေကို ပိုပြီး ခံစားနေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိက ကွာခြားချက်ကတော့ မီဇိုရမ်အစိုးရက စစ်ဘေးရှောင်တွေကို “လူသားချင်းစာနာမှု (Humanitarian Approach)” နဲ့ ချဉ်းကပ်ပြီး မဏိပူရ်အစိုးရကတော့ “လုံခြုံရေးနဲ့ လူဦးရေဖွဲ့စည်းပုံ (Security & Demography)” ရှုထောင့်ကနေပဲ ချဉ်းကပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

 ဒါကြောင့် မီဇိုရမ်ဘက်က စစ်ဘေးရှောင်တွေဟာ ပိုပြီး ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိနေပေမဲ့ မဏိပူရ်ဘက်က ဝန်ကြီး Konthoujam ကတော့ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို ပြန်လည်နေရာချထားရေးမှာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ဖြန့်ကျက်ထားရတာကြောင့် ကြန့်ကြာမှုတွေရှိနေပေမဲ့ ကြိုးစားဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ အာမခံထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ မဏိပူရ်ပြည်နယ်မှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကစတင်ခဲ့တဲ့ မေတေးနဲ့ ကူကီးလူမျိုးစုကြားက ပြင်းထန်တဲ့ ပဋိပက္ခဟာ လက်ရှိအချိန်အထိ ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစမမြင်ရသေးဘဲ၊ အဆိုပါ တင်းမာမှုတွေကတစ်ဆင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးခတ်ဖို့နဲ့ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့် (FMR) ကို ရပ်ဆိုင်းဖို့အထိ ဗဟိုအစိုးရရဲ့ မူဝါဒအပြောင်းအလဲတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။

ဒီနယ်စပ်မူဝါဒသစ်တွေအပေါ် မဏိပူရ်အစိုးရက လုံခြုံရေးအရ ထောက်ခံနေပေမဲ့၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အစိုးရကတော့ ချင်းနဲ့ မီဇိုဟာ သွေးသားရင်းချာ ညီအစ်ကိုတွေဖြစ်လို့ ဒီစီမံကိန်းဟာ မိသားစုတွေကို အတင်းခွဲပစ်တာပဲလို့ဆိုကာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေပါတယ်။

လက်တွေ့မှာတော့ ပြည်နယ်နှစ်ခုရဲ့ ကွဲပြားတဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေနဲ့ လူမျိုးစုအားပြိုင်မှုတွေကြားမှာ မဏိပူရ်ဘက်ကို ရောက်ရှိနေတဲ့ မြန်မာစစ်ဘေးရှောင် ၁၅,၀၀၀ ခန့်ဟာ မီဇိုရမ်ဘက်က စစ်ဘေးရှောင်တွေထက်စာရင် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီရဖို့ ပိုမိုကျပ်တည်းနေသလို၊ လုံခြုံရေးအရလည်း ဓားစာခံဖြစ်နေရတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။