DonBosco
အမေရိကန်ရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် စိုးရိမ်နေခဲ့ရတဲ့ TPS (ယာယီနေထိုင်ခွင့်) ရပ်ဆိုင်းမယ့် အစီအစဉ်ကို ဖက်ဒရယ်တရားရုံးက ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ ယာယီတားမြစ်မိန့် (Stay Order) ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လာမယ့် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးတော့မယ့် မြန်မာ TPS အစီအစဉ်ဟာ အခုတော့ ယာယီအားဖြင့် ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့် ရသွားပြီဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအမှုကို Aung Doe et al. v. Noem ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေက အမေရိကန် ပြည်ထဲရေးဌာန၊ Department of Homeland Security (DHS) ကို တရားစွဲဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အီလီနွိုင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက တရားသူကြီး Matthew F. Kennelly က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက မြို့နယ်ပေါင်း ၃၂၁ မြို့နယ်မှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေမှန်ကို အစိုးရဘက်က လျစ်လျူရှုပြီး ဥပဒေမဲ့ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့တာပါ။
တရားသူကြီးက အစိုးရရဲ့ TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ လက်ရှိ မြန်မာပြည်ရဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေတွေအပေါ်မှာ အခြေမခံထားဘဲ ဥပဒေနဲ့ မညီညွတ်တဲ့အတွက် ဒီအမှု မပြီးမချင်း TPS ကို ရပ်ဆိုင်းခွင့်မရှိဘူးလို့ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် သတိပြုရမယ့်အချက်ကတော့ ဒါဟာ “ယာယီ သက်သာခွင့်” သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားရုံးက အမှုမပြီးမချင်း လက်ရှိအခြေအနေကို ထိန်းထားဖို့ “Pause” လုပ်လိုက်တာဖြစ်လို့ အပြီးသတ် အနိုင်ရရှိတာမျိုး မဟုတ်သေးပါဘူး။ အမေရိကန် အစိုးရဘက်က ဒီအမိန့်ကို မကျေနပ်လို့ အထက်တရားရုံးတွေကို အယူခံ ဆက်တက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်လာရင် အခြေအနေတွေက ပြန်ပြီး ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။
လောလောဆယ်မှာတော့ အမေရိကန် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး (Rule of Law) ကြောင့် မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် အသက်ရှူချောင်သွားပြီလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ ဒီတရားရုံးအမိန့် သက်ဝင်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး TPS ဟာ ပျက်ပြယ်သွားမှာ မဟုတ်သလို၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် (Work Permit) လည်း ဆက်လက် သက်တမ်းရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အလုပ်ရှင်တွေ ဒါမှမဟုတ် သက်ဆိုင်ရာက မေးမြန်းလာရင် ပြသနိုင်ဖို့အတွက် ပူးတွဲပါ တရားရုံးအမိန့်စာ (Document 51 နဲ့ 52) တွေကို သေချာ သိမ်းဆည်းထားဖို့ဟာ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် တရားဥပဒေလမ်းကြောင်းကနေ အခွင့်အရေးကို ခုခံကာကွယ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ရှေ့ဆက်ပြီးတော့လည်း အစိုးရဘက်က အယူခံဝင်လာမလားဆိုတာကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။
ချင်းလူမျိုးစုနဲ့ TPS (ယာယီနေထိုင်ခွင့်) အကြားက ဆက်နွှယ်မှုဟာ အလွန်နက်ရှိုင်းပြီး အမေရိကန်ရောက် ချင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက်တော့ ဒါဟာ ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အကာအကွယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အင်ဒီးယားနားပြည်နယ်၊ အင်ဒီယာနာပိုလစ်မြို့နဲ့ တက္ကဆပ်၊ နယူးယောက်တို့မှာ အခြေချနေထိုင်ကြတဲ့ ချင်းလူမျိုး အမြောက်အမြားဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာ ဒီ TPS အစီအစဉ်ကို အဓိက အားကိုးပြီး နေထိုင်ခွင့်နဲ့ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်တွေကို ရရှိထားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံသား ၂,၃၀၀ ကျော် TPS ရရှိထားပြီး ၁၄,၅၀၀ ဝန်းကျင် အကျုံးဝင်နေတဲ့ စာရင်းထဲမှာ ချင်းလူမျိုးတွေဟာ အချိုးအစား အများဆုံး ပါဝင်နေတဲ့ လူမျိုးစုတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ချင်းလူမျိုးစု အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဘုရားကျောင်းတွေဟာလည်း မိမိတို့ လူမျိုးစုဝင်တွေ ဥပဒေကြောင်းအရ အကာအကွယ်ရဖို့၊ TPS ကနေတစ်ဆင့် Asylum (နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်) သို့မဟုတ် အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် (Green Card) လမ်းကြောင်းတွေဆီ ကူးပြောင်းနိုင်ဖို့အတွက် နောက်ကွယ်ကနေ အားတက်သရော ကူညီပေးနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လည်း အခုလို TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့် အစီအစဉ်ကို တရားရုံးက ယာယီတားမြစ်ပေးလိုက်တာဟာ အမေရိကန်ရောက် ချင်းလူမျိုးစုဝင် မိသားစုပေါင်းများစွာအတွက် နေရပ်ပြန်ရမယ့် အန္တရာယ်ကနေ ကင်းဝေးစေခဲ့ပြီး၊ ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ အနာဂတ်ကို ဆက်လက်တည်ဆောက်ဖို့ အချိန်တစ်ခု ရရှိသွားစေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိ နောက်ဆုံးရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ TPS ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား စုစုပေါင်း ၂,၃၀၀ ဝန်းကျင် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်းမှာ TPS သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခြင်းနဲ့အတူ အသစ်ထပ်မံလျှောက်ထားခွင့် (Redesignation) ပေးခဲ့တာကြောင့် အကျုံးဝင်နိုင်သူဦးရေဟာ စုစုပေါင်း ၁၄,၅၀၀ ဝန်းကျင် အထိ ရှိလာနိုင်တယ်လို့ အမေရိကန် ပြည်ထဲရေးဌာန (DHS) က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ဒီအောင်ပွဲဟာ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) တစ်ဖွဲ့တည်းရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ရှေ့နေကွန်ရက်တွေနဲ့ မြန်မာ့အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ စုပေါင်းအားထုတ်ခဲ့ကြတဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြေပြင်က အခြေအနေမှန်တွေကို ခိုင်လုံတဲ့အချက်အလက်တွေနဲ့ တရားရုံးမှာ သက်သေပြနိုင်ဖို့အတွက် အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံက ပူးပေါင်းတင်ပြခဲ့ကြတာဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရရဲ့ TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မြန်မာပြည်တွင်းက အစစ်အမှန်ဘေးအန္တရာယ်တွေကို လျစ်လျူရှုထားကြောင်း စုပေါင်းထောက်ပြနိုင်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီယာယီတားမြစ်မိန့်ဟာ ချင်းလူမျိုးစုတွေနဲ့ မြန်မာပြည်သူအားလုံးရဲ့ အခွင့်အရေးအတွက် ညီညီညွတ်ညွတ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတဲ့ “စုပေါင်းအောင်ပွဲ” တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
TPS ကဒ်ကိုင်ဆောင်သူအများစုဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အင်ဒီးယားနား၊ နယူးယောက်၊ တက္ကဆပ်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွေမှာနေထိုင်ကြပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို TPS အစီအစဉ်အောက်မှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်နေ့ကစပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်သတ်မှတ် (Designation) လက်ခံခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို လက်ခံခဲ့ရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းကတော့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ အခြေအနေတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာတာကြောင့် နောက်ပိုင်းနှစ်တွေမှာ သက်တမ်းတိုးမြှင့်တာနဲ့ အသစ်ထပ်မံလျှောက်ထားခွင့်တွေကို အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အာဏာမသိမ်းခင် ကာလတွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် TPS (ယာယီနေထိုင်ခွင့်) သတ်မှတ်ပေးခဲ့တာမျိုး မရှိခဲ့ပါဘူး။
မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် TPS အစီအစဉ်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်နေ့မှာမှ သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အမေရိကန်အစိုးရက စတင်သတ်မှတ်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေဟာ အမေရိကန် ပြည်ထဲရေးဌာန (DHS) ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်အရ နိုင်ငံသားတွေကို နေရပ်ပြန်ဖို့ ဘေးအန္တရာယ်ရှိလွန်းတဲ့ “လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ” သို့မဟုတ် “ထူးခြားပြီး ယာယီဖြစ်သော အခြေအနေဆိုးများ” အောက်မှာ အကျုံးမဝင်ခဲ့လို့ ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန် ပြည်ထဲရေးဌာန (DHS) ဟာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် TPS သတ်မှတ်ချက်ကို ရပ်ဆိုင်းတော့မယ်လို့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလအတွင်းမှာ စတင်ကြေညာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစီအစဉ်အရဆိုရင် လာမယ့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှာ အပြီးသတ် ရပ်ဆိုင်းသွားဖို့ သတ်မှတ်ထားခဲ့တာပါ။
အမေရိကန် အစိုးရ (DHS) ဘက်က ရပ်ဆိုင်းဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တဲ့ အဓိက အကြောင်းပြချက်တွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက အခြေအနေတွေဟာ နေရပ်ပြန်ဖို့ ဘေးကင်းလောက်တဲ့အထိ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီလို့ အစိုးရဘက်က ဥပဒေကြောင်းအရ အကြောင်းပြခဲ့ပါတယ်။
အစိုးရသစ်ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ တင်းကျပ်တဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့အတူ ယာယီနေထိုင်ခွင့် အစီအစဉ်တွေကို လျှော့ချဖို့ ကြိုးပမ်းမှုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ တရားသူကြီး Matthew F. Kennelly ချမှတ်လိုက်တဲ့ အမိန့်အရ အစိုးရရဲ့ အကြောင်းပြချက်ဟာ မြေပြင်က အခြေအနေမှန် (ဥပမာ – မြို့နယ် ၃၂၁ မြို့နယ်မှာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရှိနေခြင်း) ကို လျစ်လျူရှုထားတဲ့အတွက် “ဥပဒေနှင့် မညီညွတ်” ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရပ်ဆိုင်းမယ့် အစီအစဉ်ကို အခုလို ယာယီ တားမြစ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန်မှာ TPS ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ အခုလို တရားရုံးက ယာယီတားမြစ်မိန့် ထုတ်ပေးထားတဲ့ ကာလအတွင်းမှာ မိမိတို့ရဲ့ ရှေ့ဆက်အနာဂတ်အတွက် အောက်ပါ အခွင့်အလမ်းတွေကို ဆက်လက် ကြိုးပမ်း လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။
TPS ဟာ ယာယီအကာအကွယ်သာ ဖြစ်တာကြောင့် မိမိမှာ အလုပ်ရှင်က ထောက်ခံပေးတာ (Employment-based) ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင်တွေက ခေါ်ယူတာ (Family-based) စတဲ့ တခြားသော အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် လျှောက်ထားနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ရှိ၊ မရှိကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ရှေ့နေတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်မယ်ဆိုရင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရမယ့် အစစ်အမှန် အန္တရာယ်ရှိနေသူတွေအနေနဲ့ (TPS နဲ့ မတူဘဲ) ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် လမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ Asylum ကို လျှောက်ထားနိုင်ပါတယ်။
အခု တရားရုံးအမိန့်ကြောင့် လက်ရှိအလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် (Work Permit) တွေဟာ သက်တမ်းရှိနေဦးမှာ ဖြစ်ပေမဲ့၊ နောင်မှာ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေအတွက် မိမိရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို အမြဲတမ်း Update ဖြစ်နေအောင် ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါတယ်။
အခြေအနေအရ ကျောင်းဗီဇာ (Student Visa) ဒါမှမဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ဗီဇာ (H-1B စသည်) တွေကို ပြောင်းလဲလျှောက်ထားဖို့ အခွင့်အရေးရှိ၊ မရှိကိုလည်း အခုကြားကာလလိုမျိုးမှာ စိစစ်နိုင်ပါတယ်။
အခု တရားရုံးအမိန့်ဟာ “ယာယီ” သာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အစိုးရဘက်က အယူခံဝင်လာပြီး အမိန့်ပြန်လည် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် TPS ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေအနေနဲ့ ဒီယာယီရရှိထားတဲ့ အချိန်အတွင်းမှာ ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ တခြားသော လမ်းကြောင်းတွေကို အမြန်ဆုံး ရှာဖွေပြင်ဆင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
TPS ကိုင်ဆောင်ထားသူ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၄ နှစ်တာကာလ (၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၅ အထိ) အတွင်းမှာတင် sylum (နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်) နဲ့ Employment-based (အလုပ်မှတစ်ဆင့် လျှောက်ထားခြင်း) လမ်းကြောင်းတွေကို အပြိုင်အဆိုင် လျှောက်ထားနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။
TPS နဲ့ Asylum ဟာ မတူညီပါဘူး။ TPS က ယာယီဖြစ်ပြီး Asylum က အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် (Green Card) ဆီကို ဦးတည်တာကြောင့် TPS ရထားသူ အများစုဟာ Asylum ကိုပါ တွဲတင်ထားလေ့ရှိကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ နည်းပညာနဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေမှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အလုပ်ရှင်တွေကတစ်ဆင့် အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့် ဗီဇာတွေကို လျှောက်ထားနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသားတွေဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ရောက်ရှိတာဖြစ်လို့ အချို့သော လမ်းကြောင်းတွေအတွက် နေထိုင်ရမည့် သက်တမ်း (Duration of Physical Presence) ကန့်သတ်ချက်တွေ ရှိပါတယ်။
Asylum ရရှိပြီးနောက် အမေရိကန်မှာ အနည်းဆုံး ၁ နှစ် ဆက်လက် နေထိုင်ပြီးမှသာ Green Card လျှောက်ထားခွင့် ရှိပါတယ်။ Green Card ရရှိပြီးနောက် အနည်းဆုံး ၅ နှစ် (သို့မဟုတ် အမေရိကန်နိုင်ငံသားနဲ့ လက်ထပ်ထားရင် ၃ နှစ်) နေထိုင်ပြီးမှသာ နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
TPS ကိုင်ဆောင်ထားရုံနဲ့တော့ နှစ်အကန့်အသတ်မရှိဘဲ Green Card ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုဝင် (သို့မဟုတ်) အလုပ်ရှင်က ခေါ်ယူတဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုခု ရှိနေရပါမယ်။ အချို့သော တရားရုံးနယ်မြေတွေမှာ TPS ကိုင်ထားတဲ့ကာလကို “တရားဝင် ဝင်ရောက်နေထိုင်မှု” အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးတာကြောင့် Green Card လျှောက်တဲ့အခါ ပိုမိုလွယ်ကူစေပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း TPS ရထားသူတွေထဲမှာ နယ်စပ်ကနေ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူတွေ ပါဝင်နေရင် Green Card လျှောက်ရာမှာ အတားအဆီးတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု တရားသူကြီး Matthew F. Kennelly ရဲ့ အမိန့်က ဥပဒေကြောင်းအရ အသက်ရှူပေါက် တစ်ခု ဖြစ်စေပါတယ်။
TPS လျှောက်ဖို့အတွက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မတိုင်မီကတည်းက အမေရိကန်မှာ အခြေချနေထိုင်ပြီးသူ ဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ကန့်သတ်ချက်မျိုးတွေ ရှိတာကြောင့် အသစ်ထပ်မံ ရောက်ရှိလာသူတွေအတွက်တော့ အခက်အခဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။
အရင်က အယ်ဆာဗေဒို (El Salvador)၊ ဟေတီ (Haiti)၊ နီကာရာဂွာ (Nicaragua) နဲ့ ဆူဒန် (Sudan) နိုင်ငံသားတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ အခုကြုံနေရသလိုမျိုး TPS ရပ်ဆိုင်းခံရမယ့် အခြေအနေနဲ့ ကြုံခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က အစိုးရဟာ အဆိုပါနိုင်ငံတွေမှာ ဘေးအန္တရာယ် မရှိတော့ဘူးလို့ အကြောင်းပြပြီး TPS ကို ရပ်ဆိုင်းကာ နေရပ်ပြန်ဖို့ ပြင်ဆင်ခိုင်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာလည်း အခုမြန်မာအမှုလိုပဲ “Ramos v. Nielsen” ဆိုတဲ့ အမှုနဲ့ တရားစွဲဆိုခဲ့ကြပြီး၊ ဖက်ဒရယ်တရားရုံးက TPS ရပ်ဆိုင်းမှုကို နှစ်နဲ့ချီပြီး ဆိုင်းငံ့ပေးထားခဲ့ပါတယ်။
TPS ကုန်သွားသူတွေကို ချက်ချင်းဖမ်းဆီးတာမျိုးထက် မိမိအစီအစဉ်နဲ့မိမိ နေရပ်ပြန်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တခြားနိုင်ငံတစ်ခုခုကို ရွှေ့ပြောင်းဖို့ အချိန်ကာလတစ်ခု (ဥပမာ – ၁၂ လ ကနေ ၁၈ လအထိ) ကြိုတင် အသိပေးလေ့ ရှိပါတယ်။
အရင်က TPS ရပ်ဆိုင်းခံရတဲ့ နိုင်ငံသားတွေဟာ တရားရုံးမှာ နှစ်နဲ့ချီပြီး တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြရသလို၊ အချို့ဟာလည်း အဲဒီကာလအတွင်းမှာပဲ တခြားသော ဗီဇာလမ်းကြောင်းတွေဆီ ကူးပြောင်းနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အခု မြန်မာနိုင်ငံသားတွေအတွက် တရားသူကြီး Matthew F. Kennelly ချမှတ်လိုက်တဲ့အမိန့်ဟာ အရင်က ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ တရားရုံး အစဉ်အလာတွေကို အခြေခံထားတာဖြစ်လို့ အားတက်စရာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအောင်ပွဲဟာ ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO)ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ မှတ်တမ်းများအပါအ၀င် အမေရိကန်အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ရှေ့နေကွန်ရက်တွေနဲ့ မြန်မာ့အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ စုပေါင်းအားထုတ်ခဲ့ကြတဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် မြေပြင်က အခြေအနေမှန်တွေကို ခိုင်လုံတဲ့အချက်အလက်တွေနဲ့ တရားရုံးမှာ သက်သေပြနိုင်ဖို့အတွက် အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံက ပူးပေါင်းတင်ပြခဲ့ကြတာဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရရဲ့ TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မြန်မာပြည်တွင်းက အစစ်အမှန်ဘေးအန္တရာယ်တွေကို လျစ်လျူရှုထားကြောင်း စုပေါင်းထောက်ပြနိုင်ခဲ့ကြတဲ့ရလဒ်လို့ဆိုရမှာပါ။
References:
- Aung Doe et al. v. Noem , Case Number: 1:25-cv-15483
- United States District Court for the Northern District of Illinois (Eastern Division).
- Memorandum Opinion and Order
- Document 52: Official Order