Input your search keywords and press Enter.

Chin World Media

703 Articles0 Comments

ချင်းပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်ခြင်း၏ ပဟေဠိ

  Salai Ceu Bik Thawng   ချင်းပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးအတွက် ၂၀၀၈ အခြေခံဉပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉အရ ပလက်ဝမြို့မှာ နေထိုင်သော ရခိုင်လူမျိုး ဉီးစိန်ထွန်းလှကို စစ်ကောင်စီက ခန့်အပ်မှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာ အများအပြားရှိလာပါသည်။ သူတို့ စွဲကိုင်ထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဉပဒေအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူမျိုးခြား ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်နိုင်လောက်အောင် လူဉီးရေ အလုံအလောက်ရှိမရှိ ဆိုသည့်အချက်နှင့် ထိုသို့ မဖြစ်ဖြစ်အောင် ခန့်အပ်ခြင်း၏ နောက်ကွယ်မှာ စစ်ကောင်စီ၏ ကစားကွက် မည်ကဲ့သို့ရှိသနည်း ဆိုသည့်အချက်သည် အထူးတလေ စဉ်းစားစရာ ဖြစ်ပါသည်။ ပထမချက်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီက ပုဒ်မ ၄၁၉အရ ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခွင့်ရှိသော်လည်း ရေးရာဝန်ကြီးဆိုင်ရာ ခန့်အပ်မှုကို  ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဉပဒေ…

ပူးကျင်ရှင့်ထန် ( သို့မဟုတ် ) သမိုင်းဝင် ဖက်ဒရယ်လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်း

    စိုင်းထွန်းအောင်လွင် စာရေးသူတို့ငယ်စဉ်ကတော့ ကျောင်းသုံးပြဌာန်းသမိုင်းစာအုပ်တွေမှာ ဖက်ဒရယ်မူဆိုတာ ခွဲထွက်ရေး လိုလို သင်ကြားခဲ့ရတယ်။ ရှမ်းစော်ဘွားတွေ ဖက်ဒရယ်မူကို အကြောင်းပြ တိုင်းပြည်ကနေ ခွဲထွက်ဖို့ ကြံစည်လို့ တိုင်းပြည်မပြိုကွဲရေးအတွက် စစ်တပ် ဦးဆောင်တဲ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီက တိုင်းပြည်ချောက်ထဲမကျခင် ဝင်ရောက်ထိန်းသိမ်းလိုက်ရတယ် ဆိုတာမျိုးကအစပါ။ တနည်းအားဖြင့် ဖက်ဒရယ်ဆိုတာကို ကြောက်ရွံ့စရာ တစ္ဆေအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့တယ်။ စာရေးသူ အသက် ၂၀ ဝန်းကျင် အရွယ်ရောက်တော့ မီဒီယာမလွတ်လပ်တဲ့ခေတ်ကာလ ဖြစ်ပေမယ့် ပြည်ပ ရေဒီယိုတွေက လွှင့်တဲ့ သတင်းအစီအစဉ်တွေ နားထောင်ဖြစ်တယ်။ အဲကာလမှာ ဒီမိုကရေစီ အသံကို ပြည်ပ ရေဒီယို အစီအစဉ်တွေမှာ ကြားရတာများပေမယ့် အဲတုန်းက ရှားရှားပါးပါး ဖက်ဒရယ်…

ဗီဇပြောင်းကိုဗစ်ပိုး ကူးစက်မှုကို အချင်းချင်း ဖေးမ,မှုနဲ့ ကာကွယ်ပါ

  သွေး (စစ်ကိုင်း) ကူးစက်မှုနှုန်း ပိုမိုမြန်ဆန်, ပြင်းထန်တဲ့ မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုဗစ် ၁၉ ဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေမှာ ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရောဂါကာကွယ်ရေးနဲ့ ထိန်းချုပ်ရေး ဗဟိုဌာန (CDC) က ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်တွေထဲမှာ ကူးစက်မှုနှုန်း အမြန်ဆုံး ဖြစ်တယ် လို့ သတိပေးထားပါတယ်။ ဇွန်လက စ,ပြီး မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုဗစ်ပိုးတွေ့ခဲ့တဲ့ ကျမတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကူးစက်ခံရသူရော၊ သေဆုံးသူ အရေအတွက်ပါ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာနေလို့ အထူးသတိပြုရမယ့် အခြေအနေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှာ တွေ့ရတဲ့ အယ်လ်ဖာ (Alpha)၊ တောင်အာဖရိက နိုင်ငံမှာ တွေ့ရတဲ့ ဘီတာ (Beta)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ…

ခေတ်သစ် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကို ကြိုးကိုင်နေသည့် အုပ်စုများ

Salai Rual Lian Thang ———————————————————— ခေတ်သစ် မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၏ အခြေခံသည် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ် လိုလားသူ နှင့် မလိုလားသူအကြား ဖြစ်ပေါ်သည့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခ ဟု အတိုင်းတာတစ်ခုထိ ဆိုနိုင်သော်လည်း ထိုအချက်သည် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၏ အဓိက ရင်းမြစ်မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်း၏ အဓိက ရင်းမြစ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းကို လွဲမှားစွာ နားလည်သဘောပေါက်သည့် စစ်တပ်ထောက်ခံသူအုပ်စု နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုးကွယ်သူအုပ်စု နှစ်ခုကြားဖြစ်ပွားသည့် နိုင်ငံရေးအာဏာလုပွဲမှစတင်ကာ၊ ထိုအုပ်စု နှစ်ခုလုံးကို ဆန့်ကျင်သည့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေးစီစနစ် နှင့် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး (pluralistic society) လိုလားသူ (တတိယ) အုပ်စု သုံးခုအကြား ဖြစ်ပေါ်သည့် ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။ ပထမ…

ကိုဗစ် ၁၉ အစုလိုက် ကူးစက်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပါ

  သွေး (စစ်ကိုင်း) ကိုဗစ် ၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ မျိုးဗီဇမျိုးကွဲ ၄ မျိုး အထိ ပြောင်းသွားပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်း နိုင်ငံတွေမှာ လျင်လျင်မြန်မြန် ကူးစက် ပျံ့နှံ့နေ သလို မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း မျိုးဗီဇပြောင်း ကိုဗစ်ပိုး ကူးစက်ခံရသူတွေ ရှိလာနေတာကြောင့် ရောဂါပိုး ကူးစက်မှု လျှော့ချနိုင်ဖို့နဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ သတိရှိရှိ၊ အသိရှိ ကြိုးပမ်းကြဖို့ အထူးလိုအပ်နေပါပြီ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ကြီး (WHO) ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကိုဗစ် ၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ ယူကေနိုင်ငံမှာ Alpha (B.1.1.7) (အယ်လ်ဖာ) မျိုးကွဲ၊ တောင်အာဖရိကမှာ Beta (B.1.351) (ဘီတာ) မျိုးကွဲ၊ ဘရာဇီးမှာ Gamma…

“ကိုဗစ်” ကို မပေါ့ဆပါနဲ့

  သွေး (စစ်ကိုင်း) တစ်ကမ္ဘာလုံးက လူသားတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ခြိမ်းခြောက်လာနေတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ခေါ် ကိုဗစ်ပိုးဟာ အခုဆိုရင် မျိုးဗီဇ ၃ မျိုး အထိ ပြောင်းလာပါပြီ။ အဲဒီ အမျိုးအစားတွေက UK နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ Alpha ပိုး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ကူးစက်နေတဲ့ Delta နဲ့ Keppa မျိုးဗီဇပိုးတွေ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံမှာ မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲတဲ့ပိုး တွေ့ရှိသူ ၁၁ ဦး ရှိတယ် လို့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဇွန် ၁၅ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ Alpha ပိုး ကူးစက်ခံရသူ ၂ ဦး၊ Delta…

အနှစ်သာရရှိတဲ့ဖယ်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီခြေဥဖြစ်လာနိုင်ခြေကိုသုံးသပ်ခြင်း

    Salai Chin   မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဟာသုံးကြိမ်တိုင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီရေးဆွဲတဲ့ဖြစ်စဥ်တွေကိုလေ့လာမည်ဆိုပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမူကြမ်းရေးရာကော်မရှင် သို့မဟုတ် ကော်မတီကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလမှာဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးဆောင်ကာ ကိုယ်စားလှယ် ၇၅ယောက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေတ် ၁၉၄၇ မေလမှစတင်ကာဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်ရေးဆွဲဖို့တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရာမှာမူဝါဒလမ်းညွှန် ၇ချက်ကိုအခြေခံဖို့တင်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဖဆပလညီလာခံမှာ ဗိုလ်ချုပ်ဦးဆောင်ရေးဆွဲခဲ့တဲ့​ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမူကြမ်းကိုအတည်ပြုခဲ့ကြပါသေးတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ ပြည်ထောင်စုစနစ်ကိုအခြေခံတဲ့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုလိုလားတယ်ဆိုတာထင်ရှားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လဲ လုပ်ကြံခံရတဲ့အတွက် သူ့နေရာမှာ ဦးနုအစားထိုးခဲ့ပြီးနောက် ဦးနုကနေဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေလမ်းညွှန်မူကိုအခြေခံတဲ့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမူကြမ်းကိုအတည်ပြုမပေးပဲ ဦးချန်ထွန်းကိုအသစ်ထပ်မံရေးဆွဲခိုင်းစေခဲ့ပါတယ်။   အဲဒီအသစ်ရေးဆွဲတဲ့ခြေဥမူကြမ်းဟာပြည်ထောင်စုစနစ်ကိုအခြေမခံတော့ပဲတစ်ပြည်ထောင်စနစ်ကိုအခြေခံတဲ့ခြေဥဖြစ်သွားရုံသာမက တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့နိုင်ငံရေးအာဏာရပိုင်ခွင့်တွေအာမခံထားတာပါမလာတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လဲ ဦးနုဦးဆောင်တဲ့တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်မှာ ဦးချန်ထွန်းရဲ့မူကြမ်းကို ၁၉၄၇ စက်တင်ဘာလ၂၄ရက်မှာအတည်ပြုချက်ရယူခဲ့ပြီး၁၉၄၈ခုနှစ်ကနေ၁၉၆၂ခုနှစ်စစ်တပ်အာဏာသိမ်းတဲ့အထိအသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ပင်လုံစာချုပ်အပေါ်အခြေခံပြီးရေးဆွဲခဲ့တဲ့ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ​ဥပဒေမူကြမ်းအတိုင်းဖြစ်မလာခဲ့တဲ့ ၁၉၄၇ ခြေဥဟာ ခြေဥရေးဆွဲတဲ့ရေးရာကော်မရှင်ဦးဆောင်မှုရဲ့ အဘယ်မျှလောက်ရေးပါပုံကိုပြသနေပါတယ်။   ဒုတိယခြေဥရေးရာကော်မတီကိုဗိုလ်နေဝင်းခေတ်မှာ သမ္မတဦးဆန်းယုကဦးဆောင်မှုပြုကာသူတို့စိတ်ကြိုက်ရွှေးချယ်တဲ့ လူ ၉၇ယောက်နဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။၁၉၇၃ခုနှစ်…

ကိုဗစ်ကူးစက်မှု ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ ဘာကြောင့် အရေးကြီးလဲ

      သွေး (စစ်ကိုင်း) ကမ္ဘာတဝှမ်း ကိုဗစ်ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုတွေ ပိုမိုများပြားလာနေတဲ့ အချိန်မှာပဲ ကျမတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ရောဂါကူးစက် ဖြစ်ပွားမှု ပိုမိုများပြား လာနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ကိုဗစ်ကို အထူးဂရုစိုက် ကာကွယ်သွားရမယ့် အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို ရောက်နေပြီ ဆိုတာ ညွှန်ပြနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကူးစက် ဖြစ်ပွားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် ထိန်းချုပ် နိုင်ဖို့ အတွက် လူတစ်ဦးချင်းစီကလည်း ကိုဗစ်စည်းကမ်းချက်တွေကို တိတိကျကျ လိုက်နာဖို့ ခေါင်းလောင်းထိုး သတိပေးတာ လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်းနဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွေမှာ ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်မှုနှုန်း မြင့်တက်လာနေပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေပေမဲ့…

ကိုဗစ်ကို အချင်းချင်း ကူညီဖေးမှုအားနဲ့ ကာကွယ်ကြစို့

  သွေး (စစ်ကိုင်း) ကမ္ဘာပေါ်က လူသန်းပေါင်းများစွာကို ကူးစက်နေတဲ့ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဟာ တတိယလှိုင်း အသွင်နဲ့ ဆက်လက် ကူးစက်လာနေပါတယ်။ ဒီ ကပ်ရောဂါဟာ လူသားတွေ အတွက် စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုဘဝတွေကိုပါ ထိခိုက်စေရုံသာမက စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းကိုပါ ဦးတည်လာစေပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်အထိ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးမှာ ကူးစက်ခံရသူ ၁၄၇ သန်းကျော်၊ သေဆုံးသူ ၃ ဒသမ ၁ သန်းကျော်ထိ ရှိလာနေပြီမို့ ပေါ့ဆလို့ လုံးဝမရတဲ့ အခြေအနေပါ။ ကိုဗစ် ဒုတိယလှိုင်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံနဲ့ ဥရောပတိုက်က နိုင်ငံတွေမှာ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း အများဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတွေ အများဆုံး လာရောက်လေ့ရှိတဲ့ ဥရောပတိုက်က…